Halfweg

Ommetje Halfweg: storm, stoom, schuiten en suikerbieten Verzetsmonument in Halfweg

Ommetje Halfweg: storm, stoom, schuiten en suikerbieten

Je rijdt er langs, je vaart er voorbij, je vliegt er overheen, maar stap eens even uit de trein. Halverwege Amsterdam en Haarlem. Eeuwenlang niet meer dan een smal strookje land tussen grote watervlakten. Trekschuit, tram, trein – al het doorgaande verkeer wurmde zich door de flessenhals. Ga (in gedachten) mee op een ommetje door Halfweg met het verhaal van storm, stoom, schuiten en suikerbieten.

>

Spaarndammerdijk tussen Amstel en Spaarne

De Spaarndammerdijk en de Slaperdijk in het verlengde daarvan vormden sinds de dertiende eeuw de zuidelijke oever van het IJ. De drooglegging van het IJ (1865-1872) maakte een eind aan de waterkerende functie van de dijk. Waar nu recreatiegebied Buitenhuizen ligt stroomde tot aan de drooglegging het water. De eerste middeleeuwse dijkjes waren vaak aaneengeschakelde veenterpjes. Op topografische kaarten is te zien hoe de dijkjes soms haaks over de oudere verkavelingssloten waren aangelegd. Aan weerszijden is dan te zien hoe de sloten ooit verbonden waren.

>

Napoleontische vestingtoren bij Halfweg

Tijdens voorbereidende werkzaamheden bij het nieuwe NS-station Halfweg-Zwanenburg in 2012 zijn bakstenen funderingen in de bodem gevonden. Het bleken resten te zijn van een Napoleontische vestingtoren uit 1812. Voorlopig worden de torenresten in de bodem behouden. De archeologische vondst bevindt zich op het westelijk sluiseiland in Zijkanaal F op de plaats waar de laatste dertig meter van het zuidelijk perron is aangelegd. De sluizen bij Halfweg dateren uit de zestiende eeuw en ze dienden om bij hoogwater het water vanuit het IJ naar de Haarlemmermeer tegen te houden.

>

Het Werk aan het Zwet

Het Werk aan het Zwet is een onderdeel van de Posten van Krayenhoff die tussen 1805 en 1810 werden aangelegd als verdedigingslinie rond Amsterdam, een voorloper van de Stelling van Amsterdam. In 1839 werd de batterij doorsneden door de spoorlijn Amsterdam-Haarlem waardoor het zuidelijk deel van de post is verdwenen. Aan de noordzijde is een drietal sokkels met stalen affuit te zien voor luchtafweergeschut. Deze zijn in 1927 geplaatst. Ze hebben slechts kort gefunctioneerd omdat het kanon aan snelle slijtage onderhevig was. Tegenwoordig zijn de contouren van de wallen van de post nog te herkennen.

>

Huis Zwanenburg

Weinig plaatsen in Nederland hebben zo’n toepasselijke naam als Halfweg dat precies tussen Amsterdam en Haarlem ligt. Reizigers die de trekschuit namen die sinds 1632 tussen beide steden voer, moesten in Halfweg overstappen.

>

De Groote Braak, een litteken van water

Zullen de dijken het houden? Het is een vraag die een oer-Hollandse angst onder woorden brengt. Een vraag die vooral gesteld werd als een zware herfststorm het woedende water weer eens tegen de dijken opstuwde. De Spaarndammerdijk bij Halfweg hield het niet in de nacht van 4 op 5 november 1675 toen een hevige noordwesterstorm opstak. De gevolgen van die dijkdoorbraak zijn tot op de dag van vandaag zichtbaar. De Groote Braak is een van de vele plaatsen in Nederland waar de strijd tegen het water een zichtbaar litteken naliet …

>

Van ‘kasteel’ naar klimaat-neutraal Sugar City

Hij kan de zoete weeïge geur van suikerstroop bijna nog ruiken op het terrein van de voormalige suikerfabriek in Halfweg. Als hij zijn ogen sluit ziet hij nog de enorme hoeveelheden suikerbiet aangevoerd worden en hoe hij en zijn collega’s de bieten lossen en later de suiker afvoeren.

>

Stoomgemaal Halfweg: van gemaal tot museum

Ze staan nog her en der verspreid door het Kennemerland: de stoomgemalen. Ooit speelden ze een vitale rol bij het droog houden van hun achterland, nu zijn het monumenten die de sfeer van de negentiende eeuw ademen.

>

Grote Braak (Haarlemmerliede en Spaarnwoude)

Zullen de dijken het houden? Het is een vraag die een oer-Hollandse angst onder woorden brengt. Een vraag die vooral gesteld werd als een zware herfststorm het woedende water weer eens tegen de dijken opstuwde. De Spaarndammerdijk bij Halfweg hield het niet in de nacht van 4 op 5 november 1675 toen een hevige noordwesterstorm opstak. De gevolgen van die dijkdoorbraak zijn tot op de dag van vandaag zichtbaar. In het noordoosten van Halfweg ligt een plas die zich aan de toeschouwer presenteert als een lieflijk binnenmeer. Je kunt er langs fietsen en de hond uitlaten. Toch is het een van de vele plaatsen in Nederland waar de strijd tegen het water een zichtbaar litteken naliet.

>

Verzetsmonument in Halfweg

In Halfweg stond tot eind 2016 bij de Rijnlandssluizen een opvallend beeld van een roepende man met opgeheven arm. Het gaat om een oorlogsmonument en het herinnert aan tien verzetsstrijders die op 17 februari 1945 door de Duitse bezetter op de Spaarndammerdijk zijn gefusilleerd. De fusillade was een represaille voor een spoorwegoverval enkele dagen eerder.

>