Vijf namen bij de spoorbrug

Het spoor lag in de oorlogsjaren onder vuur. Geallieerde vliegtuigen beschoten treinen. Verzetslieden verstoorden spoorverbindingen waar ze konden. Bijvoorbeeld door het treinverkeer op de spoorbrug bij de Diemerplas te ontregelen. Dat was al eerder geprobeerd, maar op vrijdag 15 december 1944 lukte het. Als represaille schoten de Duitsers hier vijf mannen dood. Hun namen staan op het monument aan de Overdiemerweg.

Dat vijftal had niets met deze aanslag te maken. Het is zelfs de vraag of ze ooit in Diemen waren geweest. Ze waren eerder door de Duitsers opgepakt en gevangen gezet voor illegale activiteiten. Hun namen stonden op een lijst van kandidaten die als vergelding konden worden geëxecuteerd: ‘Todeskandidaten’. Generaal Rauter besliste wie werd gefusilleerd. Op 17 december 1944 werden de vijf mannen van hun gevangenis naar de Overdiemerweg gebracht. Bij de spoorbrug schoot een vuurpeloton ze dood. Drie van de geëxecuteerden kwamen uit Zeist, een uit Tienhoven en een man uit Haarlem. De oudste was toen 37 jaar, de jongste 18.

Monument Overdiemerweg.

Knokploeg

De aanslag op de spoorbrug was het werk van Amsterdamse leden van de Landelijke Knokploegen. Zij zorgden er op 15 december 1944 voor dat treinverkeer hier enige tijd niet meer mogelijk was. Veel treinen reden overigens niet meer, want de regering in Londen had medio september 1944 opgeroepen tot een landelijke spoorwegstaking. Spoorweglieden hadden daarop het werk neergelegd en velen waren ondergedoken. Wat er nog over het spoor reed, was van belang voor de Duitse oorlogvoering.

Diemen in de Tweede Wereldoorlog

Op de eerste dag dat de Duitse troepen in mei 1940 ons land binnentrokken, viel in Diemen al meteen een vliegtuigbom. Het zou niet de laatste zijn. De oorlogsjaren hebben zichtbare sporen nagelaten in Diemen. Er staan enkele monumenten in Diemen en op de joodse begraafplaats ligt een bijzonder urnenveld. Maar de meeste plekken die in de jaren 1940-1945 een belangrijke rol hebben gespeeld, passeer je zonder te weten wat zich daar heeft afgespeeld.

De inwoners van Diemen hebben dagelijks de gevolgen ervaren van de Duitse bezetting. Verzetslieden pleegden hier aanslagen op treintransporten. Aan de Ouderkerkerlaan rolde in het grootste geheim verzetsblad Vrij Nederland van de pers. Joodse buren bleken plots vertrokken. Een hele woonbuurt moest tegen de vlakte om Duitse soldaten bij een bunkermuur op de Hartveldsebrug een ruimer schootsveld te geven. In een koude wintermaand hobbelden ernstig ondervoede kinderen ’s nachts in onverwarmde vrachtwagens naar pleeggezinnen in Friesland. Daar was meer eten dan de gaarkeuken aan de Muiderstraatweg bood.

Publicatiedatum: 26/11/2014