“Hij gooide me zo in het diepe”

"Ik zie zijn gezicht nog zo voor me. Hij was iemand van het 'Doodskoppenregiment', in zo'n zwart uniform. We waren in het zwembad De Diemerplas en ik zal elf jaar geweest zijn. Ik kon niet zwemmen. Hij pakte me beet, tilde me op en gooide me zo in het diepe. Doodsbang was ik." Het is ongeveer zeventig jaar geleden, maar Henk Teiwes weet het als de dag van gisteren. "Dat grote witte hoofd met rode pukkels vergeet ik nooit."

De Diemerplas was sinds begin jaren 30 een openluchtbad aan de Overdiemerweg. Je zwom er in de Eerste Diem. Aan het water was een strand opgeworpen. Dit zwem- en zonnebad was, zeker in de jaren dat je van de Duitsers niet naar het strand aan de zeekust mocht, een favoriete zomerse bestemming. Plannen voor een zwem- en waterpolotoernooi waren doorkruist door de mobilisatie in 1939 en de oorlog. Maar in de zomer van 1941 vonden de wedstrijden plaats bij De Diemerplas.

Zwembad De Diemerplas, 1943. Collectie van Taco ten Dam.

Doodskop

In een kamp aan de Muiderstraatweg zaten militairen van een speciale pantserdivisie van de Waffen-SS, de ‘Totenkopfdivision’. Op hun zwarte uniformen droegen ze het embleem van een doodshoofd. Deze Waffen-SS was onder meer verantwoordelijk voor het beheer van de concentratiekampen. In Diemen gelegerde Duitse militairen kwamen in de zomer ook naar zwembad De Diemerplas.

Henk Teiwes weet er alles van. Dat hij niet is verdronken, is te danken aan snel ingrijpen van de badmeester. In 1944 namen de Duitsers het zwembad over. De laatste badmeester, hij zat er ondergedoken, moest vluchten. Na de oorlog is De Diemerplas niet meer heropend.

Diemen in de Tweede Wereldoorlog

Op de eerste dag dat de Duitse troepen in mei 1940 ons land binnentrokken, viel in Diemen al meteen een vliegtuigbom. Het zou niet de laatste zijn. De oorlogsjaren hebben zichtbare sporen nagelaten in Diemen. Er staan enkele monumenten in Diemen en op de joodse begraafplaats ligt een bijzonder urnenveld. Maar de meeste plekken die in de jaren 1940-1945 een belangrijke rol hebben gespeeld, passeer je zonder te weten wat zich daar heeft afgespeeld.

De inwoners van Diemen hebben dagelijks de gevolgen ervaren van de Duitse bezetting. Verzetslieden pleegden hier aanslagen op treintransporten. Aan de Ouderkerkerlaan rolde in het grootste geheim verzetsblad Vrij Nederland van de pers. Joodse buren bleken plots vertrokken. Een hele woonbuurt moest tegen de vlakte om Duitse soldaten bij een bunkermuur op de Hartveldsebrug een ruimer schootsveld te geven. In een koude wintermaand hobbelden ernstig ondervoede kinderen ’s nachts in onverwarmde vrachtwagens naar pleeggezinnen in Friesland. Daar was meer eten dan de gaarkeuken aan de Muiderstraatweg bood.

 

Publicatiedatum: 26/11/2014