Verzetslieden genadeloos in de val gelokt

'De aap is los.' Iedereen die dinsdag 10 oktober 1944 naar Radio Oranje luistert hoort deze vreemde boodschap. Het is een droppingscode. Die nacht zullen de Britten een nieuwe wapenzending lossen boven het afwerpterrein Lobster in de Wogmeer. Verzetslieden staan daar klaar om de pakketten te verzamelen, maar de dropping blijkt uitgelekt. De nacht mondt uit in een bloedbad: de Slag bij Rustenburg.

Lees volgende verhaal

De Wogmeerpolder.

‘Quistnix’, Wogmeer: molen Nieuw Leven in avondlicht (2008). Beeld: via Wikimedia Commons

De Wogmeerpolder.De Wogmeerpolder.

Een mislukte dropping

In de nacht van 10 op 11 oktober staat alles en iedereen klaar in de polder. Tussen twaalf en half één komt het verwachte Britse vliegtuig overvliegen. Het cirkelt een aantal rondjes boven het veld, maar vertrekt weer. Mogelijk heeft de bemanning de lichtbakens niet goed opgemerkt. Het is regenachtig en de verlichting laat in de begintijd van de droppings veel te wensen over. De verzetsmannen wachten nog twee uur tevergeefs op een terugkeer.

Op weg naar huis fietsen twee geüniformeerde politiemensen vooruit. Zij hebben een zaklantaarns bij zich om de volgers met lichtsignalen te waarschuwen voor Duitsers of Landwachters. Als de mannen bij de Rustenburgerbrug bespreken hoe ze gaan opsplitsen, blijken ze toch in de val te zijn gelopen: vanaf de brug wordt het vuur op ze geopend. De meesten weten weg te komen.

Een impressie van Rustenburg.

T.S.M. Fluit, Sluisje en ophaalbrug vanuit het zuidwesten, Rustenburg (1977). Beeld: Noord-Hollands Archief

Een impressie van Rustenburg.Een impressie van Rustenburg.

Een val voor de transportploeg

De wapendropping van die nacht is mislukt, maar de transportgroep weet nog van niets. Om half vier vertrekt een aantal mannen van hun schuilplaats, de boerderij Houtlust aan de Zuidervaart in de Schermer, om de wapens op te halen. In een oude Ford-vrachtwagen rijden ze nietsvermoedend op de Rustenburgerbrug af, waar de Landwachters opnieuw positie hebben gekozen.

Bij de brug stopt Piet Wagenaar de wagen, zonder te weten dat hij recht in een hinderlaag is gereden. Daar komen enkele donkere schimmen op de auto af en in het schaarse licht ziet hij dat ze vijandige uniformen dragen. Na een kort moment van stilte breekt een vuurgevecht los. De meeste verzetslieden weten te ontkomen. Alleen Gerard Veldman wordt dodelijk geraakt en Frans van der Zeijden belandt zwaargewond en bewusteloos in het riet. Hij wordt pas de volgende ochtend door Duitsers gevonden.

De route die de transportgroep heeft afgelegd.

Henk Tol, De fatale route van de vrachtauto naar Rustenburg. Beeld: via Gemeente Alkmaar

De route die de transportgroep heeft afgelegd.De route die de transportgroep heeft afgelegd.

Terug naar de boerderij

De verzetslieden vluchten terug naar de boerderij. Samen met de eigenaren Piet en Trein de Boer proberen ze alle sporen van illegale activiteiten uit te wissen. De volgende ochtend komen twee andere verzetslieden om te vertellen wat er is gebeurd, en om te waarschuwen. Er is namelijk een enorme stoet leden van de Feldgendarmerie, Sicherheitsdienst en Ordnungspolizei onderweg.

De stoet komt al schietend het erf op. Het eerste dodelijke slachtoffer is de vader van Piet, als hij weg probeert te komen. Trien mag na een verhoring met de kinderen naar haar schoonmoeder vertrekken, maar met de mannen loopt het slecht af. De bewapende manschappen hebben de opdracht gekregen om iedereen te vermoorden en de boerderij te vernietigen. Met fosfor en handgranaten wordt Houtlust in de brand gestoken.

De lichamen van de mannen worden afgevoerd en gecremeerd in crematorium Westerveld. Het is Frans geweest die de boerderij heeft verraden, met het idee dat iedereen daar na de aanval al lang zou zijn vertrokken. De Duitsers verhoren hem nog een maand lang hardhandig in de gevangenis van Alkmaar, maar hij laat niets los. Daarna schieten ze hem alsnog dood, als represaille voor een executie.

VrijheidNH

Ieder jaar gedenken we oorlogsslachtoffers en staan we stil bij het grote geluk om in vrijheid te kunnen leven. In 2017 is de Nationale Viering van de Bevrijding in Noord-Holland. Oneindig Noord-Holland maakt de verhalen en plaatsen van betekenis in tijden van oorlog en vrede, vrijheid en onvrijheid zichtbaar en tastbaar. De verhalen over vrijheid en onvrijheid in Noord-Holland vertellen kan alleen dankzij drie belangrijke opdrachtverstrekkers en partners: de Provincie Noord-Holland, het Nationaal Comité 4 en 5 mei en Bevrijdingspop Haarlem. Oneindig Noord-Holland verzamelt en bewaart zoveel mogelijk verhalen over vrijheid en onvrijheid voor de toekomst. Dit verhaal maakt onderdeel uit van deze campagne. Klik hier voor alle verhalen over vrijheid.

Bron

Niek Waterdrinker, ‘De Slag bij Rustenburg in de nacht van 10 op 11 oktober 1944’, Verzet in West-Friesland, de illegaliteit in westelijk West-Friesland en in de Wieringermeer in de jaren 1940-1945 (1990).

Written by:

Other posts by

Oneindig Noord-Holland maakt verborgen verhalen zichtbaar samen met:

Bekijk het gehele partneroverzicht