Schooltje wordt kinderboekenmuseum

Het schooltje van Dik Trom is een eenklassig schoolgebouwtje uit de late 19e eeuw. Schrijver C. Joh. Kieviet gaf er les en schreef er zijn beroemde Dik Trom reeks. Dankzij de inspanningen van velen is het sinds 2013 een kinderboekenmuseum.

Het Schooltje van Dik Trom werd gebouwd in 1882 en staat in Etersheim. Het gehucht ligt aan de rand van het dorp Oosthuizen, op steenworp afstand van de Markermeerdijk. Het fraaie gebouwtje is een eenklassig schoolgebouw met onderwijzerswoning, zoals die in de tweede helft van de 19e eeuw op het platteland veel voorkwamen. Ze stammen uit de tijd van vóór de onderwijsplicht, en dienden om de plattelandskinderen te alfabetiseren. Het feit dat hoofdonderwijzer C. Joh. Kieviet hier lesgaf, en er (naast nog zo’n 50 andere kinderboeken) zijn beroemde Dik Trom boekenreeks schreef, geeft het nog eens extra waarde. Vandaag de dag zijn dit soort schooltjes bijna allemaal verdwenen; er staan nog twee andere in Nederland, te weten in Zeeland en Friesland. Het had weinig gescheeld of ook het schooltje van Dik Trom was met de grond gelijk gemaakt.

Het Schooltje van Dik Trom. Foto: Eef De Hilster

Ondeugend

In 1883 werd Cornelis Johannes Kieviet hoofdonderwijzer van dit schooltje. Uit onvrede over de toenmalige vooral opvoedkundige leesboeken (hij vond ze te saai en te braaf), bedacht hij de verhalen van Dik Trom. Het personage had een nogal ondeugend karakter, daardoor was het eerste boek lange tijd omstreden en moeilijk te verkopen. Pas nadat de tweede druk mooie geïllustreerd was, vlogen de boeken over de toonbank. Toch groeide Dik Trom uit tot een voorbeeld voor de jonge lezers zonder het opgeheven vingertje van de oudere jeugdliteratuur. Uiteindelijk bleek het eerste deel van Dik Trom het beroemdste jeugdboek binnen de Nederlandse literatuur van de twintigste eeuw te worden.

Eind 1901 verliet Kieviet het schooltje in Etersheim en werd in 1902 hoofd van de openbare lagere school in Zaandam. Hier schreef hij 2 vervolgdelen van de verhalen van Dik Trom. Tien jaar later verhuisde de schrijver naar Wassenaar, waar hij de 3 laatste drie delen van de Dik Trom boekenreeks heeft geschreven en een groot aantal andere jeugdromans.

Het Schooltje van Dik Trom. Foto: Eef de Hilster

Route

Bij de routes van Oneindig Noord-Holland vindt u de Dik Trom verhalenroute. Deze route in de gemeente Zeevang voert langs karakteristieke plekken uit de alom bekende boeken over Dik Trom. Bij elke plek hoort een verhaal dat ter plekke direct te lezen is met behulp van een smartphone.

Herbestemming NH
Noord-Holland is rijk aan beeldschone én beeldbepalende monumenten. Van gemalen tot fabrieken en van stolpboerderijen tot molens. Andere tijden vragen soms om deze bakens in het landschap anders te bestemmen. Omdat taken verdwijnen of worden overgenomen door modernere oplossingen. Herbestemming kan ervoor zorgen dat de monumenten de tand des tijds doorstaan.

Het bovenstaande cultuurhistorische verhaal maakt onderdeel uit van een samenwerkingsproject met Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland. Zij publiceren jaarlijks ter inspiratie verschillende herbestemmingsprojecten op hun website, aan de hand van interviews met betrokken partijen over het herbestemmingsproces, de succesfactoren, de struikelblokken en met belangrijke herbestemmingstips.