Pieter Florisz (ca 1600 – 1658), Monnickendamse zeeheld

Sinds 2010 is de Monnickendamse admiraal Pieter Florisz (ca 1600 – 1658) terug in de stad waar hij vandaan kwam. Door beeldhouwer Herman van Elteren is hij vereeuwigd in een gevelsteen aan het huis waar ooit het zijne stond: op de hoek van het Zuideinde met de Gooische Kaai.

Net als zijn beroemde, uit Vlissingen afkomstige leeftijdsgenoot Michiel de Ruyter begon ook Pieter Florisz zijn loopbaan op de koopvaardij. Waarschijnlijk hebben beide mannen elkaar in 1640 in West-Indië ontmoet en in 1641 kwamen ze elkaar opnieuw tegen, toen ze allebei als kapitein van een oorlogsschip dienden in een (onbeslist gebleven) zeeslag tegen de Spanjaarden bij Kaap St. Vincent. Na deelname aan vlootexpedities naar de Oostzee kwam Pieter Florisz in 1645 als kapitein van het fregat Stad Monnickendam in vaste dienst van de admiraliteit van West-Friesland en het Noorderkwartier.

Pieter Florisz gevelsteen. Florisz in steen vereeuwigd op het hoekhuis Zuideinde-Gooische Kaai, waar ooit zijn eigen huis stond. De gevelsteen is gemaakt door Herman van Elteren en in 2010 geplaatst.

Bij het uitbreken van de eerste Engelse zeeoorlog (1652-1654) was hij opgeklommen tot schout bij nacht. Hij nam als eskadercommandant deel aan de zeeslagen Kentish Knock en Dungeness in 1652, de Driedaagse zeeslag en de zeeslagen bij Nieuwpoort en Terheide in 1653, meestal onder het opperbevel van admiraal Maarten Tromp.

Eind 1653 werd hij bevorderd tot vice-admiraal. Dat betekende echter, dat hij naar Hoorn moest verhuizen. In 1658 voer hij onder admiraal Van Wassenaer ten strijde tegen de Zweden, die de Sont blokkeerden. Pieter Florisz had daarbij een nieuw vlaggenschip, de Josua, waarvan in het Westfries Museum in Hoorn een prachtig model staat.

Portret van Pieter Florisz (ca 1600-1658). Pieter Florisz (ca 1600-1658), vice-admiraal van de admiraliteit van West-Friesland en het Noorderkwartier.

Het werd echter zijn laatste tocht. In de zeeslag in de Sont, die op 8 november 1658 plaats vond, versloeg de Nederlandse vloot de Zweden, maar in het hevige gevecht sneuvelden vele opvarenden, waaronder Pieter Florisz. Hij werd in 1659 in de Grote Kerk te Hoorn, zijn toenmalige woonplaats, begraven.

Dat zal er toe hebben bijgedragen dat hij in zijn geboortestad in de vergetelheid raakte, ondanks dat hij daar het grootste deel van zijn leven gewoond heeft. Maar in 2010 werd dat rechtgezet met de plaatsing van de prachtige gevelsteen met zijn beeltenis.

Model van de Josua, het laatste vlaggenschip van Pieter Florisz (collectie Westfries Museum, foto Jaap Haag).

Publicatiedatum: 24/01/2011