Een bijzonder testament: Peter Stuyvesant

Peter Stuyvesant: wie kent hem niet? De beroemde bestuurder van de kolonie Nieuw-Nederland in de huidige Verenigde Staten vertrok in 1639 richting Curaçao, om daar als commissaris van de West-Indische Compagnie te werken. Het was een gevaarlijke tocht. De Fries was nog geen dertig jaar oud, maar wist niet zeker of hij de reis zou overleven. Om zijn bezittingen veilig te stellen, liet Stuyvesant een testament opmaken bij de Amsterdamse notaris H. Schaeff.

In dit testament liet hij driekwart van zijn bezittingen na aan zijn zus Anna. Mocht zij vroegtijdig overlijden, dan gingen bezittingen van Peter naar Anna’s kinderen. Ook de halfzus van Stuyvesant, Margriete, was een erfgenaam. Zij had recht op het resterende kwart van de eigendommen. Als zij kinderloos zou overlijden erfde Anna alle bezittingen.

Peter Stuyvesant, toegeschreven aan Hendrick Couturier, circa 1660. Beeld: Wikimedia Commons

Nieuw-Nederland en Nieuw-Amsterdam

Gelukkig voor Peter Stuyvesant wist hij de golven van de Atlantische Oceaan te trotseren, en kwam hij veilig op Curaçao aan. Hij bleef tot 1646 op de Antillen en verkreeg in 1647 het ambt waarmee hij zo beroemd werd: directeur-generaal van de provincie Nieuw-Nederland aan de oostkust van Amerika. De nederzetting Nieuw-Amsterdam werd een bloeiende handelsstad. In aanloop naar de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog veroverden de Engelsen in 1664 het gebied omdat Stuyvesant geen hulp kreeg van de Nederlandse kolonisten bij de verdediging. Na de vrede van Breda in 1667 mochten de Engelsen Nieuw-Amsterdam houden.

Gezicht op Nieuw-Amsterdam door Johannes Vingboons, 1664. Beeld: Nationaal Archief via Geheugen van Nederland

Amsterdams Notarieel Archief

Het verhaal over Peter Stuyvesant, Nieuw-Nederland en vooral Nieuw-Amsterdam is bekend, maar hoe weten we het verhaal over zijn testament? De notaris, Schaeff, bewaarde het zorvuldig in zijn protocol. Ook de testamenten van vele andere emigranten bleven behouden. Deze kwamen later met vele andere akten terecht in het Amsterdams Notarieel Archief van het Stadsarchief in Amsterdam. In dit archief bevinden zich enorm veel – tot op heden onbekend gebleven – gegevens over de Amsterdamse en mondiale geschiedenis uit de periode tussen 1578 en 1915. Voor wetenschappelijk onderzoek, maar ook voor het familieonderzoek van vele genealogen is het archief van de Amsterdamse Notarissen een ware goudmijn. Veel Amerikanen vinden bijvoorbeeld door middel van het archief de wortels van hun voorouders aan de andere kant van de Atlantische Oceaan terug.

Boekenruggen van de originele documenten in het Notarieel Archief. Beeld: Stadsarchief Amsterdam

Gedigitaliseerd én genomineerd

Lang niet alle akten zijn echter toegankelijk: slechts 7% is op dit moment gedigitaliseerd. Daar komt snel verandering in. Het Stadsarchief gaat alle 4,5 miljoen akten scannen. Na afloop van het omvangrijke project zou het digitale archief moeten bestaan uit 60 terabyte aan gegevens. Voor de actuele voortgang en het project en leuke verhalen kun je terecht op de website Alle Amsterdamse Akten.

Publicatiedatum: 04/02/2016