De Waag aan de oude Kaasmarkt

Rond 1600 werd Hoorn een van de belangrijkste VOC-steden. Ter bevordering van de handel kreeg de stad een waag, waar al eeuwenlang kaas gewogen wordt.

Tijdens de Gouden Eeuw werden veel goederen via Hoorn getransporteerd, vanwege haar gunstige ligging tussen de handelsroutes over de Zuiderzee en die op het land. Zodoende was er een waag nodig, een gebouw waar goederen gewogen werden. Het stadsbestuur gaf de Amsterdamse beeld- en steenhouwer Hendrick de Keyser in 1608 opdracht tot het bouwen van een waag. Op de gevel prijkt een eenhoorn met het wapenschild van Hoorn.

Na 1640 specialiseerde Hoorn zich verder tot agrarisch handelscentrum en de markt ontpopte zich tot een van de belangrijkste kaasmarkten van Noord-Holland. Bij de aanvang en het einde van zo’n markt mocht enkel de waagmeester de klok vanuit De Waag luiden. Het tegenwoordige marktplein ‘De Roode Steen’ was vernoemd naar de openbare executies die hier ooit plaatsvonden, maar heette in de Gouden Eeuw simpelweg ‘Kaasmarkt’.

De Waag te Hoorn. Collectie Provinciale Atlas, Noord-Hollands Archief.

Nog steeds stallen boeren in nette stapels hun goudgele waar uit. De koper komt de kaas uitvoerig keuren waarna boer en koper uiteindelijk tot een overeenstemming komen over de prijs. Daarna wordt bij De Waag het gewicht van de kaas netjes vastgesteld zodat er eerlijk kan worden verhandeld. Tijdens de zomermaanden speelt dit tafereel zich nog elke week af en klinkt de marktklok zoals vanouds weer over het plein.

Sinds 1953 is er in De Waag een restaurant te vinden. Dit restaurant D’Oude Waegh zorgt ervoor dat hier niet alleen voedsel gewogen, maar ook geserveerd wordt. Tot op de dag van vandaag is De Waag een herkenbaar icoon tussen de historische panden aan het Hoornse marktplein.

Dit verhaal is onderdeel van het thema Goudkust: verhalen over sporen van de Gouden Eeuw aan de West-Friese kust. Bekijk hier alle verhalen binnen dit thema.