De Mariatoren in Hoorn

In het groen aan de oude Koepoortsgracht te Hoorn, vind je de Maria- of Kruittoren. Al meer dan vijfhonderd jaar waakt het oude verdedigingswerk over de stad. En sindsdien heeft het meerdere functies toebedeeld gekregen. Een knap staaltje herbestemming.

De toren werd in 1508 gebouwd als onderdeel van de stadsmuur, op het terrein van het Mariaklooster. Het klooster leverde niet alleen de grond, maar droeg ook bij in de kosten van de bouw. Vandaar dat de toren naar het klooster werd vernoemd.

Mariatoren, 1930-1931. Beeld: Beeldbank Vereniging Oud Hoorn. Fotograaf: Jacob Blokker Pzn. Collectie: Nalatenschap Giel van der Zel.

Kruittoren

De toren wordt ook wel Kruittoren genoemd om een veel praktischere reden. Na de sloop van de verdedigingswerken van de stad werd de Mariatoren namelijk gebruikt als zogenaamde pulvertoren: een kruitopslag. Ook werd het bouwwerk gebruikt om Hoorn te verdedigen, net als de Hoofdtoren aan de Hoornse haven. De twee torens lijken erg veel op elkaar, hoewel de Mariatoren iets ouder is en de Hoofdtoren een stuk groter.

Still uit het videomateriaal uit 1987.

IJskelder

Vanaf 1900 werd de kelder van de Mariatoren gebruikt als ijskelder. De vorm van de kelderplafond is een tongewelf en heeft een muur van bijna een meter dik. Het ijs werd uit de Draafsingel gehakt en opgeslagen in de kelder van de toren. Onder andere het tegenover gelegen particulier ziekenhuis De Villa (Draafsingel 61) maakte gebruik van het ijs uit deze ijskelder.

Restauratie

In de jaren 1929 en 1930 is de oorspronkelijke leien kap van de toren hersteld. Toen is ook de puntgevel aangebracht aan de stadkant van het gebouw. In die jaren zijn ook de verschillende dichtgemetselde ramen en schietgaten weer opengemaakt.

Atelier

Begin zeventiger jaren nam kalligraaf Joop Willems zijn intrek in de toren. Hij gebruikte het als atelierruimte, maar woonde er ook. In een regionale tv-uitzending in 1987 wisselde Joop verhalen over de toren uit met verslaggever Joop van Hinte. Zo zou de medewerking van de nonnen van het Mariaklooster een straf geweest kunnen zijn voor het feit dat het klooster zelf buiten de kavelgrenzen is gebouwd. En zo ging er ook het verhaal dat er ondergrondse gangen zouden zijn vanaf de toren naar het stadhuis. Op 7 januari 2014 sloot Joop Willems na ruim 40 jaar zijn atelier in de Mariatoren. In 2015 zijn er inderdaad ondergrondse gangen gevonden in de binnenstad van Hoorn.

Slapen in de Mariatoren
Vandaag de dag heeft de Mariatoren een wel heel bijzondere bestemming: Vereniging Hendrick de Keyser heeft het omgetoverd tot ‘Monument en Bed’. Na een bezoek aan de oude binnenstad en misschien wel een diner in de Hoofdtoren, kun je in de Mariatoren de nacht doorbrengen in historische sfeer met het comfort van nu.

Slaapkamer in de Mariatoren. Foto: Vereniging Hendrick de Keyser.

 

Dit verhaal is onderdeel van het thema Goudkust én van het thema Herbestemming Noord-Holland.

Bron:
Vereniging Hendrick de Keyser
Historiek
Oud Hoorn

Publicatiedatum: 25/06/2019