Aankomst Peter de Grote in Zaandam

In Zaandam maakte Peter de Grote kennis met Nederland. In Rusland had hij in Voronezj in het zuiden van centraal Rusland zo’n 500 km van Moskou verwijderd, Hollandse scheepstimmerlieden leren kennen. De tsaar was ook onder de indruk van de Hollandse schepen in Archangelsk en liet daar vanaf 1693 een dok bouwen. Enkele van de Hollandse scheepstimmerlieden waren Zaankanters geweest die hem over de scheepswerven langs de Zaan hadden verteld.

n

Van maart 1697 tot augustus 1698 maakt Peter deelt uit van het zogenaamde Grote Gezantschap: een Russische diplomatieke vertegenwoordiging naar West-Europa. Peter reist incognito mee onder de naam Pjotr Michailov. Toen het gezantschap in augustus in Amsterdam arriveerde, haastte Peter zich naar Zaandam, om daar met eigen ogen de scheepswerven te aanschouwen. Volgens het verhaal arriveert hij per aak aan via het Kerkerak in Zaandam. Het Kerkerak is de naam van een deel van de Voorzaan aan de kant van de Hogendijk. Op de afbeelding zien we hem aan land gaan aan de oostzijde van de Dam in Oost-Zaandam, met op de achtergrond de Oostzijderkerk.

Detail uit 19de eeuwse centsprent

Plaatje 1 van ‘Eenige bijzonderheden uit het leven van Peter den Grooten’, drukkerij T.C. Hoffers te Rotterdam, collectie Gemeentearchief Zaanstad

Detail uit 19de eeuwse centsprentDetail uit 19de eeuwse centsprent

Tekst Scheltema 1814

Reeds in den vroegen morgen werd de reis naar Zaandam voortgezet; omtrent zes uren tot in de Voorzaan en in het Kerkerak genaderd, zag men aldaar Gerrit Kist, een persoon die in Rusland als smid gewerkt had, en toen bezig was in een schuitje te poeren of naar aal te visschen. De Russen hem herkennende, riepen Smid! Smid! Kom bij ons! Hij, opziende, verwonderde zich ten hoogste over het vreemde vaartuig; maar aan boord gekomen moest hij zich nog meer verwonderen in hetzelve den magtigen Czaar van Rusland te zien, die hem zeer vriendelijk bejegende, en zijn voornemen bekend maakte met stellige begeerte, dat hij bij Kist wilde wonen. [… ]Peter was bij de komst van de rivier-aak aan den Dam het eerst van allen met een touw in de hand op den wal gesprongen, en maakte het vaartuig vast. Hij was destijds alleen in schippers kleeding, in een rood wambuis en witte linnen broek. De overige personen waren op het Russisch gekleed. Dat dit een en ander dadelijk opzigt baarde en eene zamenscholing van volk veroorzaakte, zal niemand verwonderen.

Aankomst Czaar Peter I te Zaandam 1697.

Collectie Gemeentearchief Zaanstad

Aankomst Czaar Peter I te Zaandam 1697.Aankomst Czaar Peter I te Zaandam 1697.

Publicatiedatum: 01/03/2013