Weergaloos wad is uniek in zijn soort

Het waddengebied, samen met zijn eilanden, geulen en wadplaten, is gevormd door de zee. Nergens anders in de wereld vind je een getijdenlandschap dat zo rijk is aan unieke natuurlijke verschijnselen als in de Waddenzee. Vanwege drie bijzondere eigenschappen staat de Waddenzee prominent op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Overzichtskaart Waddenzee.

Beeld: waddensea-worldheritage.org

Overzichtskaart Waddenzee.Overzichtskaart Waddenzee.

Constant in beweging

De Wadden: een woest en veranderlijk getijdengebied langs de Noordzeekusten van Nederland, Duitsland en Denemarken. Het Nederlandse deel van het Wad, 2500 kilometer beschermd gebied, begint bij het Marsdiep (Den Helder) en eindigt bij de Dollard in Groningen. Geen dag is hetzelfde, het wad is al eeuwenlang constant in beweging. Zo’n groot getijdengebied in een gematigd klimaat en met een enorme variatie aan planten en dieren, dit vind je nergens anders in de wereld.26 juni 2009 was een mijlpaal in de geschiedenis van de Waddenzee. Op die dag kregen de Duits-Nederlandse wadden een status als UNESCO Werelderfgoed. 400 kilometer lang en bijna tienduizend vierkante kilometer beschermd gebied. Als in 2014 het Werelderfgoedcomité de nominatie goedkeurt van het Deense deel van het Wad is de gehele Waddenzee Werelderfgoed. En dat allemaal vanwege drie bijzondere eigenschappen die naadloos aansluiten bij drie van de tien criteria van de Werelderfgoedlijst.

Geschiedenis van de aarde is elke dag te beleven

Het Waddengebied is een goed voorbeeld van historische en actuele geologische processen op aarde (criterium 8).  Geologen noemen dit type overgangszone tussen zee en land een ‘aangroeikust’. De Waddenzee is één van de weinige plekken op aarde waar de zee en zeespiegelstijging nog zoveel invloed heeft op het uiterlijk van haar omgeving.  Twee keer per dag stroomt het vloedwater van de Noordzee via zeegaten tussen de eilanden de Waddenzee binnen. In een beweeglijk stelsel van geulen, prielen, slik- en zandplaten vindt het zoute water verder zijn weg. En met het water komt zand, klei, slib en ander grondmateriaal mee. De eilanden beschermen delen van de Waddenzee tegen storm en branding. Nog altijd bepalen Noordzee en Waddenzee vorm en ligging van de eilanden: aan de westkant slaan ze af en aan de oostkant groeien ze weer aan.

Ongerepte natuur is aan zet

Ook al doet de mens zich gelden, in de Waddenzee is de ongerepte natuur nog volop aan zet. Hier zie je hoe planten en dieren samen leven en bouwen aan een complex, maar ook kwetsbaar ecosysteem (criterium 9). Natuurlijke krachten als wind, zeestroming, de seizoenen bepalen hoe succesvol de biologische activiteit van plant- en diersoorten is. De Waddenzee is de thuishaven van minuscule planten (algen) die uit mineralen en zonlicht voedingsstoffen bouwen voor de rest van de voedselketen. In dit gebied leeft een rijke diversiteit aan pieren, garnalen en schelpdieren en wel 140 soorten vissen. De Waddenzee is een van de belangrijkste broedgebieden, winterverblijven en pleisterplaatsen van (trek)vogels ter wereld. En het Wad is ook het leefgebied van zeehonden en bruinvissen.

Wereldkampioen soortenrijkdom

Op wereldschaal bekeken hangt het overleven van veel soorten planten en dieren af van dit bijzondere ecosysteem (criterium 10). Wadplaten zijn kraamkamers voor garnalen, vissen en schelpdieren – hier leven twintig keer zoveel dieren als in dieper water.
Voor vissen die van zout naar zoet water trekken, zeldzame soorten als steur en fint, vormt de Waddenzee een essentiële toegangspoort naar rivieren als de Eems en Elbe.
Maar liefst 10 tot 12 miljoen trekvogels doen het gebied aan. Voor steltlopers als scholeksters, kluten, strandlopers en ook meeuwen en eend-achtigen is het gebied een rijk gevulde voedselschuur. Weinig verstoring door mensen en roofdieren is nog een reden waarom zoveel vogelsoorten het Wad uitkiezen als broed- en fourageerplek.
In de Waddenzee leven drie soorten zeezoogdieren: bruinvis, gewone zeehond en grijze zeehond. Voor een vijfde deel van alle gewone zeehonden in het Noordoost Atlantisch gebied is de Waddenzee hun thuis.

Auteur: Anita Blijdorp.

Video: Welkom in de Werelderfgoed Waddenzee

Klik hier voor de video.

Verder lezen

Waddenzee werelderfgoed, 2012. Uitgeverij Matrijs, Utrecht.
Website http://www.waddensea-worldheritage.org/nl
Artikelen WadWeten op de website http://www.waddenvereniging.nl/wadweten/

Dit verhaal maakt deel uit van de campagne Werelderfgoed.
Klik hier om terug te gaan naar het thema De Waddenzee.

Publicatiedatum: 11/03/2014