Na de bouw van de ‘Korte Afsluitdijk’, het eerste onderdeel van de Zuiderzeewerken tussen het eiland Wieringen en de Anna Pauwlonapolder, wordt in 1927 gestart met het werk aan de 30 kilometer lange Afsluitdijk. Op Wieringen wordt, ten oosten van de bestaande haven van Den Oever, een werkpoldertje aangelegd, net als bij Kornwerderzand in Friesland. Vanaf beide zijden werkt men naar elkaar toe. In 1932 wordt na vijf jaar het laatste stroomgat in de Afsluitdijk gedicht.

Aan de Friese kant staan de Lorentzsluizen, genoemd naar de natuurkundige Hendrik Lorentz. Aan de Noord-Hollandse kant worden de drie groepen van vijf spuisluizen en de 2000-tons schutssluis voor de scheepvaart van het Stevin-sluizencomplex gebouwd.

Funderingswerkzaamheden aan de Stevinsluizen te Den Oever, 1930. Fotograaf: Willem van de Poll. Nationaal Archief, Bestanddeelnummer 252-0819, publiek domein.

Bouwwerkzaamheden met een werkschip en een kraan aan de Stevinsluizen te Den Oever. Het ontwerp is van de architect W.M. Dudok. Fotograaf: Willem van de Poll. Nationaal Archief, Bestanddeelnummer 252-0820, publiek domein.

Spuisluizen en stormvloedkering

De spuisluizen hebben naast een uitwateringstaak, waarbij het teveel aan IJsselmeerwater in de Waddenzee wordt gespuid, ook een taak als stormvloedkering. Bij storm gaan alle sluisdeuren dicht om de instroom van water vanuit de Waddenzee in het IJsselmeer zoveel mogelijk te voorkomen.

De drie identieke groepen van spuisluizen hebben ieder vijf sluiskokers, met daarboven twee groepen van zes heftorens. In de sluiskokers bevinden zich de afsluitmiddelen. In de heftorens zitten de ophanging en machinerieën van de afsluitmiddelen. Deze heftorens bepalen het aanzicht van de sluis vanuit de weg. De spuisluizen, ontworpen door ingenieur Dirk Roosenburg, zijn een goed voorbeeld van bouwen in gewapend beton uit die tijd.

De Stevinsluizen te Den Oever in aanbouw. De sluisdeuren zijn ingebracht. Fotograaf: Willem van de Poll, 1930. Nationaal Archief, Bestanddeelnummer 252-0823, publiek domein.

Stevinsluizen in de Afsluitdijk bij Den Oever. Beeld: Wikimedia Commons, publiek domein.

Luchtbellenscherm

Om ervoor te zorgen dat ook schepen de Afsluitdijk kunnen passeren, is er een schutsluis in het complex gebouwd. Een schutsluis maakt het mogelijk om schepen van het ene naar het andere waterpeil te brengen. De sluizen zijn belangrijk voor zowel de beroepsvaart als de pleziervaart, het grootste aantal dat per jaar de sluis passeert. Door een luchtbellenscherm in de sluiskolk, die bij elke schutting wordt aangezet, wordt het indringen van zout water vanuit de Waddenzee naar het IJsselmeer zoveel mogelijk tegengehouden.

Zicht op een schutsluis in Den Oever. Beeld via Wikimedia Commons, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0.

Bronnen:

• Rijksmonumenten, Stevinsluizen in Den Oever
• De Afsluitdijk
• Hollands Kroon, ZuiderZeeWerken