Portret van een stad: Zandvoort

Zandvoort is een van dé badplaatsen van Nederland. Menig Noord-Hollander heeft zijn voeten gebrand aan het hete zand, een blubberkasteel gebouwd voor het zwin of bij zonsondergang een bordje kibbeling met lekker veel knoflooksaus leeggegeten. Ook de duinen van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland en de Amsterdamse Waterleidingduinen zijn populaire bestemmingen voor dagjesmensen. Maar niet alleen het strand, de boulevard en de duinbossen kenmerken de badplaats. Wist je bijvoorbeeld dat Zandvoort eeuwenlang van de visvangst leefde en een tijdje een succesvolle aardappelteelt kende? Herken jij de andere Zandvoortse kenmerken in de tekening?

Zandvoort

Pentekening die Zandvoort verbeeld. Beeld: Liza Koppenrade

ZandvoortZandvoort

Raadhuis

In het midden van de tekening staat een van de meest in het oog springende gebouwen van Zandvoort, het raadhuis. Het vlindervormige gebouw is in 1912 in Hollands classicistische stijl gebouwd. Sinds 2001 is het een rijksmonument. Het windvaantje in de vorm van een lang schip, een bomschuit, verwijst waarschijnlijk naar het verleden van Zandvoort als vissersdorp. De relatie met de zee komt ook terug in verscheidene zeemotieven, zoals schelpen en dolfijnen, die in het gebouw zijn verwerkt. Aan de voorzijde, tegen de in zandsteen uitgevoerde middenpartij met bordes, kun je een spreuk zien: “Trekt u niet aen wat yeder secht, maer doet dat billijk is en recht, AD MCMXII (1912)”.

Circuit

Aan het eind van de zomer, als je languit in het warme zand van Zandvoort aan Zee ligt, hoor je het gezoem van autoraces ergens in de verte. Het Circuit Park Zandvoort ligt in de duinen ten noorden van Zandvoort, vlak bij zee en heeft bijna veertig jaar lang autoraces georganiseerd. De eerste autorace vond in 1928 plaats onder de naam Grand Prix van Zandvoort. De races hadden veel succes en gingen zelfs door tijdens de Tweede Wereldoorlog. De laatste officiële autorace was in 1985. De scherpste bocht in het huidige parcours is de Tarzanbocht en de snelste bocht de Arie Luyendijkbocht.

Oud en nieuw: watertorens

Iets wat de Tweede Wereldoorlog niet heeft overleefd is de oude watertoren van Zandvoort. Dit markante gebouw, bijna volledig opgetrokken uit beton, werd in 1943 opgeblazen door het Duitse leger. Deze eerste watertoren in de badplaats werd gebouwd nadat Zandvoort werd aangesloten op het waterleidingnetwerk van Haarlem. Het heeft dertig jaar op het hoogste punt van het dorp gestaan.

Na de oorlog is de nieuwe watertoren van Zandvoort gebouwd. Sinds 1997 heeft de toren geen actieve rol meer in de drinkwatervoorziening. Na een hevige brand in het restaurant in het gemeentelijke monument wordt er gezocht naar een nieuwe bestemming.

Pete Felleman

De Zandvoortse jazzliefhebber Pete Felleman was de eerste diskjockey in de geschiedenis van de Nederlandse radio en liet menig Hollands gezin dansen met programma’s als ‘Swing & Sweet from Hollywood & 52nd Street’ (later de LP Parade) bij de VARA, ‘USA Cabaret’ en ‘Where the action is’. In het VPRO-programma ‘Borát’ kreeg de diskjockey een eigen rubriek, ‘De soul van Pete Felleman’, later gevolgd door ‘De jazz van Pete Felleman’. Ook presenteerde hij de allereerste hitparade van de Nederlandse radio.

Vanaf de jaren vijftig werkte Felleman in de platenbranche. Zo zette hij in 1962 het voortvarende label ‘Motown’ op. Hiermee was Nederland het eerste land, buiten de Verenigde Staten, waar Motown onder zijn eigen naam verscheen.

Wim Gertenbach

‘Het Parool’ op de tekening doet in eerste instantie niet aan Zandvoort, maar aan Amsterdam denken. De in Zandvoort geboren Wim Gertenbach was een verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor de oorlog gaf hij als drukker de Zandvoortse Courant uit en vanaf 1941 gaf hij de verzetskrant Het Parool uit. Toen Gertenbach in 1942 door de Sicherheitspolizei werd gearresteerd, waren zijn vrouw en kinderen naar Haarlem geëvacueerd. Op 5 februari 1943 werd de Zandvoortse verzetstrijder samen met dertien andere verzetstrijders van Het Parool gefusilleerd. Zijn gezin kwam twee maanden later om het leven bij het bombardement op de Amsterdamse buurt in Haarlem. Gertenbach kreeg postuum het Verzetskruis, een dapperheidonderscheiding voor zijn bijzondere moed in het verzet.

Als je bij je volgende stranddag voor of na het zonnen en zwemmen nog even het centrum van Zandvoort in loopt kun je naast de nieuwe watertoren en het vlindervormige raadhuis ook nog langs de Zandvoortse ‘walk of fame’, waar Pete Felleman en Wim Gertenbach een ere plekje beneden ooghoogte hebben gekregen. Zo maak je van je dagje Zandvoort meer dan alleen een dagje strand.Auteur: Liza Koppenrade

Publicatiedatum: 17/08/2016