Honig Breethuis: thuis bij een Zaans koopmansgezin

Eind 1999 heropende het voormalige Zaans Historisch Museum zijn deuren als Honig Breethuis. De nieuwe naam verwijst naar de geschiedenis van het museumpand, dat tussen 1710 en 1892 werd bewoond door leden van de bekende ondernemersfamilies Honig en Breet. 

De inrichting van het Honig Breethuis vormt een nauwgezette reconstructie van de bewoningsfase tijdens de Biedermeiertijd (het tweede kwart van de 19e eeuw), toen het gezin Breet-de Jager er zijn intrek nam. C&J Honig (Breet) was de bedrijfsnaam van het familiebedrijf dat met behulp van molens hoogwaardig papier vervaardigde in de achttiende en negentiende eeuw. In die tijd bezat het bedrijf een wereldwijde reputatie voor kwalitatief hoogwaardig papier.

De familie Breet

In het monumentale Honig Breethuis aan de Lagedijk nr. 80 in Zaandijk ervaart u hoe een Zaanse papierfabrikant met zijn gezin rond 1830 woonde en leefde. Het huis werd omstreeks 1710 gebouwd door Cornelis Jacobsz. Honig, eigenaar van witpapiermolen De Vergulde Bijkorf. Ruim honderd jaar later was in het huis op de Lagedijk het gezin van Jacob Cornelisz. Breet en Grietje Jans de Jager woonachtig. Jacob en zijn ‘huisvrouw’ Grietje hadden vijf kinderen. Toen Jacob de ouderlijke woning van zijn moeder in 1826 erfde, woonden de oudste twee al zelfstandig. De middelste dochter was het jaar tevoren in de Zaan verdronken. Aldus bestond het gezin bij zijn intrek naast Jacob en Grietje nog uit de 19-jarige dochter Maartje en de 11-jarige benjamin Jan. Jan zou het pand op zijn beurt erven en er tot zijn dood wonen. Hij was ook de laatste firmant in het familiebedrijf, dat hij in 1879 kinderloos liquideerde.

Portret van Maartje Jacobsd. Breet.

Portret van Maartje Jacobsd. Breet.

Zaanlandia Illustrata

Jacob Honig Jansz. Jr. (1816-1870) was een fervent verzamelaar van prenten, tekeningen en oudheidkundige voorwerpen uit de Zaanstreek. Hij was de oprichter van de Zaanlandse Oudheidkundige Verzameling die later door diens zoon aan de gemeente Zaandijk werd geschonken. Deze prenten en tekeningen vormen tezamen de ‘Zaanlandia Illustrata’, een historisch-topografische atlas die in het pand te bezichtigen was. Het museumpand kwam in 1940 in bezit van de gemeente om als onderkomen van de collectie van de Oudheidkundige Verzameling dienst te doen. De verzameling ging op haar beurt weer over in het Zaans Historisch Museum. De Zaanlandia Illustrata is thans te bewonderen in het gemeentearchief van Zaanstad.

Het Honig Breethuis gezien vanaf de Zaan, 2009. Beeld: Gemeentearchief Zaanstad

Herinrichting

In 1999 werd het museumpand van het Zaans Historisch Museum heringericht en omgedoopt tot Honig Breethuis. Hierbij is getracht de bewoningssituatie tussen 1826 en 1847 te reconstrueren om zo een historisch beeld te geven van het leven van deze markante familie uit het negentiende-eeuwse Zaandijk.

Portret van Jan Jacobsz. Breet.

Portret van Jan Jacobsz. Breet.

September 2012 verscheen een rijk geïllustreerde uitgave over het Honig Breethuis, de oorspronkelijke bewoners en hun papierbedrijf. Klik hier voor meer informatie over deze publicatie.

Wil je meer weten over het ontstaan van het museum en zelf de collectie bekijken? Bekijk hier de openingstijden van het Honig Breethuis en plan je bezoek.

Publicatiedatum: 18/09/2012