Het huis van Napoleons plaatsvervanger

Het statige Amsterdamse pand Herengracht 40 is de vroegere residentie van gouverneur Charles-François Lebrun (1739-1824). In 1810 werd Holland ingelijfd bij het keizerrijk Frankrijk. Napoleon stelde Lebrun aan als gouverneur-generaal in de Hollandse departementen. Hij was de enige bestuurlijke ambtenaar die direct met de keizer mocht communiceren.

Paleis te klein

Op 9 juli 1810 werd Holland ingelijfd bij het Franse keizerrijk. Op 14 juli spoedden de burgemeester van Amsterdam en zijn naaste medewerkers zich naar Alphen aan de Rijn, om eer te bewijzen aan de net benoemde gouverneur-generaal Lebrun die per koets in aantocht was vanuit Parijs. Lebrun had van Napoleon de leiding gekregen in Holland en ging wonen in het, door Lodewijk Napoleon verlaten, (keizerlijk) Paleis op de Dam. Hoe groot dit gebouw ook mag zijn, toch ervoer Lebrun gebrek aan ruimte. Hij schreef de keizer dat hij er “ternauwernood zijn kinderen behoorlijk kon onderbrengen”. Hij huurde er drie huizen bij, maar woonde vooral op de Herengracht 40.

Het huis Herengracht 40.

Het huis Herengracht 40.Het huis Herengracht 40.

Vriendelijke ogen

Een tijdgenoot beschreef Lebrun als “iemand met een open gelaat en vriendelijk glinsterende ogen”. Het was een slimme zet van de keizer deze vriendelijke man aan het hoofd van Holland te zetten, want Lebrun kon de schokkende werking van Napoleons decreten verzachtend brengen en slaagde daar inderdaad tot op zekere hoogte in. De Hollanders waren erg op hem gesteld en noemden hem ‘de goede stadhouder’.

Keizerlijk bezoek

In oktober 1811 bezocht keizer Napoleon een maand lang Holland. Hij logeerde twee weken in het Paleis op de Dam. Of hij toen ook een bezoek heeft gebracht aan de residentie van Lebrun is niet bekend.

Charles-François Lebrun.

Charles-François Lebrun.Charles-François Lebrun.

Kunstwerk

In het pand wonen anno 2011 meerdere personen (het is opgedeeld in diverse appartementen) maar een naambordje bij de entree vermeldt nog steeds ‘Résidence Lebrun’. Sinds eind 2010 herbergt dit pand een bijzonder kunstwerk van Peter Korver. Het is uitgevoerd in opdracht van de huidige bewoners van het pand, en feitelijk zijn zij ook de enigen die van de schilderingen genieten kunnen. En hun gasten natuurlijk.

De Handel Mij, door Peter Korver.

De Handel Mij, door Peter Korver.De Handel Mij, door Peter Korver.

De schilderingen bevinden zich in de lange witte hal achter de toegangsdeur. In de taferelen zijn Lebrun, Lodewijk Napoleon en de zoon van keizer Napoleon, de koning van Rome, vereeuwigd.

Lebrun, door Peter Korver.

Lebrun, door Peter Korver.Lebrun, door Peter Korver.

Louis Bonaparte, door Peter Korver.

Louis Bonaparte, door Peter Korver.Louis Bonaparte, door Peter Korver.

De zoon van keizer Napoleon, door Peter Korver.

De zoon van keizer Napoleon, door Peter Korver.De zoon van keizer Napoleon, door Peter Korver.

Klik hier voor meer informatie en afbeeldingen betreffende Herengracht 40 en de vijf schilderingen.

Meer lezen over Napoleon in Amsterdam? Een heel boek is gewijd aan zijn verblijf in Nederland: R. de Beunje en A. Krabben, Napoleon in Nederland: in het voetspoor van de keizer, Zutphen 2016.

Dit verhaal maakt deel uit van de campagne Werelderfgoed.
Klik hier om naar het thema Amsterdamse grachtengordel te gaan.

Publicatiedatum: 23/08/2011