Het dorpsgezicht van Twisk

Negentiende-eeuwse woonhuizen en oude stolpboerderijen die de lange Dorpsstraat markeren met hun piramidevormige daken: dat is het traditionele West-Friese dorp Twisk. Het is één van de plekken waar je nog veel stolpboerderijen kunt vinden.

Twisk biedt de unieke aanblik van een langgerekt lintdorp. Geen wonder dus dat het dorp in 1970 de titel van beschermd dorpsgezicht kreeg van de provincie Noord-Holland. Het dorp kent een redelijk rustige geschiedenis, waarbij de welvaart het dorpje wel hielp maar geen grote veranderingen meebracht. Daardoor is Twisk goed bewaard gebleven in zijn oorspronkelijke staat.

Het dorp Twisk, vanuit het oosten gezien. Collectie Provinciale Atlas, Noord-Hollands Archief.

Wel is er een grote concentratie aan stolpboerderijen gebouwd door de eeuwen heen. Tijdens de Gouden Eeuw kochten rijke landeigenaren en investeerders grond in de nieuwe droogmakerijen. Dit betekende het begin van een bouwtrend, waarbij er op nagenoeg ieder stuk bruikbaar land werd gebouwd, zodat hier pachtboeren op de vruchtbare weidegronden aan de slag konden.

De rijke eigenaren brachten de zomer door op de boerderij, vaak in een herenkamer, of zij namen het gehele huis in waardoor de boer en het gezin uit moesten wijken naar een stal of tuinhuis. De overgeleverde stolpboerderijen geven het Westfriese landschap nog steeds haar typische karakter en de tijdloze populariteit van de boerderij is te zien in de zeventiende eeuwse stolpboerderijtekeningen en -etsen van Rembrandt.

Ariën van Waterland, Stolpboerderijen aan het begin van de Hornderweg te Twisk, ca. 1954-1982. Collectie Provinciale Atlas, Noord-Hollands Archief.

De bekendste stolpboerderij in Twisk is de Muntenboerderij uit 1560. De boerderij kreeg deze naam vanwege de ontdekking van een zestiende-eeuwse Spaanse pot dukaten en zilveren munten bij een restauratie in 1974.

Dit verhaal is onderdeel van het thema Goudkust: verhalen over sporen van de Gouden Eeuw aan de West-Friese kust. Bekijk hier alle verhalen binnen dit thema.

Publicatiedatum: 19/06/2019