Napoleon geeft opdracht om naar de plannen van waterstaatsingenieur Jan Blanken de verdediging van Den Helder te verbeteren. Onder leiding van admiraal C.H. Verhuell beginnen duizenden Nederlandse arbeiders en Spaanse krijgsgevangenen in 1812 met de bouw van de stelling.

Luchtfoto van het fort Dirksz Admiraal in Den Helder. Noord-Hollands Archief / Collectie van foto’s van de Provinciale Atlas Noord-Holland, inventarisnummer 9049.

Fort krijgt geuzennaam

Na het vertrek van de Fransen in 1813 wordt het fort vernoemd naar de geuzenleider Cornelis Dirkszoon. Deze Monnickendamse burgemeester verslaat in zijn functie van luitenant-admiraal van Holland en West-Friesland de Spanjaarden tijdens de Slag op de Zuiderzee (1573). De Spanjaarden vechten onder leiding van de uit de Zuidelijke Nederlanden afkomstige graaf van Bossu. Cornelis Dirkzoon heeft als bijnaam ‘poppedamme’ wat verwijst naar het gebied waar Monnickendam in ligt. De nazaten van Cornelis Dirkszoon zijn de naam Admiraal gaan gebruiken.

Fort Dirks Admiraal, Den Helder (centraal bastion). Beeld via Wikimedia Commons, vervaardiger: Jim van der Mee from Netherlands, 2010, CC BY-SA 2.0.

l’Ecluse (sluizen)

Het fort, dat tegenwoordig bekendstaat als Fort Dirks Admiraal, kreeg van de Fransen de naam l’Ecluse. De bouw begon in 1812 en in de daaropvolgende 140 jaar werd het fort meerdere keren uitgebreid en aangepast aan de veranderende militaire eisen.

Tussen 1880 en 1890 werd een dubbele caponnière aangelegd: een overdekte verdedigingsruimte vóór het fort vanwaaruit de vijand onder vuur kon worden genomen. Deze was via een overdekte gang met het fort verbonden. In dezelfde periode verrees een bomvrije kazerne, die onderdak bood aan officieren en manschappen. Daarnaast was er ruimte voor magazijnen en stallingen voor vier kanonnen.

Een van de twee Duitse munitiebunkers van het type Fl 246 Munitionsauffüllraum für schwere Flakbatterie. Beeld via Wikimedia Commons, vervaardiger: Jim van der Mee from Netherlands, CC BY-SA 2.0.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, van 1940 tot 1945, bouwden de Duitsers het fort om tot een zware luchtdoelbatterij. Deze is nog vrijwel volledig intact. In de periode van de Koude Oorlog maakte de Koninklijke Landmacht gebruik van het fort. Later kwam een deel van het complex in beheer van de Stichting Stelling Den Helder en tegenwoordig is Stichting Erfgoed Den Helder verantwoordelijk voor het beheer.

Enkele bunkers zijn op bepaalde dagen toegankelijk voor publiek, zoals tijdens 4 en 5 mei, Bunkerdag en Open Monumentendag.

Meer informatie

• Stelling Den Helder
• Forten Nederland
• Landschap Noord-Holland