Flevopark: park vol historie

Voor de aanleg van het Flevopark in Amsterdam-Oost golden begin 20ste eeuw dienden steden als Parijs en Hamburg als voorbeeld. Hier werden stadsparken op basis van natuuruitgangspunten aangelegd. Zo ontstaan op initiatief van natuurbeschermer Jac. P. Thijsse omstreeks 1908 plannen om aan de rand van de Indische Buurt een park aan te leggen.

Het Flevogemaal

In het huidige Flevopark staat nog steeds een stoomgemaal: het Flevogemaal. Dit gemaal stond er al voor men met de aanleg van het park begonnen was. Het is gebouwd op de funderingen van een windmolen. Deze molen was al omstreeks 1631 gebouwd om de waterstanden in Amstelland te beheersen en de aanliggende veengebeiden te kunnen bemalen. Deze molen werd in de 19e eeuw vervangen door een vijzelmolen, maar al snel breekt de houten vijzel. Aanleiding voor het polderbestuur om de bemaling te moderniseren, en zo wordt op deze plaats een stoomgemaal gebouwd. De stoommachine is later weer vervangen door een elektromotor en in 1984 wordt het Flevogemaal buiten werking gesteld.

Gemaal in het Flevopark.

Gemaal in het Flevopark. Bron: Wikimedia Commons.

Poort, vissershuisjes en Joodse begraafplaats

De toegang naar het Flevopark vanaf het Javaplantsoen dateert van 1770. Het zogenaamde ‘Hekkepoortje‘ stond tot 1898 aan de opgang van de brug naar de Muiderpoort ter hoogte van de Mauritskade. Bij de aanleg van het Flevopark werd het poortje in 1938 herbouwd op de plaats waar het nu staat.. De houten vissershuisjes in het park zijn omstreeks 1905 gebouwd. Oorspronkelijk zijn maakten de huisjes onderdeel uit van een tuinderij. De woningen worden ook wel tuinderswoningen genoemd, en het laatste lijkt ook logischer, maar ze staan toch bekend als vissershuisjes. Hoewel het niet bij elkaar hoort, ecologisch gezien vormen de begraafplaats en het park wel één geheel. Het terrein is al sinds 1714 niet meer in gebruik, maar de stad Amsterdam respecteert de Joodse gewoonte om begraafplaatsen niet te ruimen. Hier en daar ziet men nog grafstenen, ze zijn overgroeid met planten en verzakt.

Proeflokaal en stokerij

Sinds het verlaten van de dienstwoning van het gemaal in 2004, werd een plan bedacht om het gemaal een publieke functie te geven. Dit leidt tot een prijsvraag: burgers kunnen een plan indienen voor de nieuwe functie van het gemaal en de dienstwoning. De Oude Pijl wint de prijsvraag. Het idee is om likeuren te gaan stoken met fruit uit eigen tuin. In 2010 opent Stichting De Oude Pijl de destilleerderij en het proeflokaal in het gemaal van het Flevopark.

Door: Eva van Dijk

Publicatiedatum: 30/05/2012