De Bazel

De Bazel in Amsterdam is ontworpen door de architect K.P.C de Bazel (1869 – 1923) in opdracht van de Nederlandse Handel Maatschappij. De Bazel werd voltooid in 1926, drie jaar na het overlijden van de architect. nDe NHM is opgericht in een periode waarin de handel in het slop was geraakt. De doelstelling van de NHM was om hier verandering in te brengen. Men had hiervoor een ruim en imposant hoofdkantoor nodig en vond hiervoor een geschikte bouwlocatie in het centrum van Amsterdam.

Bouwstijl

De Bazel is in de stijl van het rationalisme (1890 – 1926) gebouwd, nauw verbonden aan deze stijl is o.a. H.P. Berlage. Eigenlijk is het rationalisme geen stijl, maar een wijze van bouwen, waarbij de vorm ondergeschikt is aan het doel. Kenmerken van het rationalisme zijn de strak en zakelijk aandoende architectuur, waarbij een samenhang wordt gezocht tussen constructie, materiaal, functie en decoratie.

De architect K.P.C. de Bazel

K.P.C. de Bazel was aanhanger van de theosofie, een stroming die via kunst en symbolen een hogere orde (eenwording met het goddelijke) probeerde te bereiken. Vanuit dezelfde filosofie dient een gebouw universele harmonie uit te drukken, wat kan worden bereikt door wiskundige principes en verhoudingen toe te passen. K.P.C. de Bazel paste deze principes in zijn ontwerp van De Bazel toe, door grote lichthoven toe te passen (eenwording met het goddelijke, het licht), die zorgen voor veel daglicht in de hal. De universele harmonie heeft hij trachten te bereiken door de plattegrond en gevels van het gebouw te baseren op rasters in een vaste maatverhouding.

Uitstraling en symboliek

K.P.C. de Bazel heeft ook de inrichting van het gebouw ontworpen, hij vond namelijk dat het gebouw één harmonieus geheel moest zijn. De basis van het gebouw is een betonskelet, aan het oog onttrokken doordat deze bekleed is met baksteen en natuursteen. De risalieten aan de voorgevel geven het lange gebouw, een verticaal accent. Doordat de bovenste twee verdiepingen inspringen, oogt het gebouw minder hoog dan dat het in werkelijkheid is. Het gebruik van verschillende steensoorten in de gevel geven het gebouw een monumentale uitstraling, de symboliek van de ornamenten die het gebouw sieren, verwijzen naar de functie van het gebouw. Zo verbeelden de gebeeldhouwde vrouwenfiguren aan weerszijden van de oorspronkelijke hoofdingang Europa en Azië, de werelddelen waarmee de NHM handel dreef. Hoog in de gevel ziet men de beelden van de drie Gouverneurs-generaal van het voormalige Nederlands-Indië en op de hoeken van het gebouw prijken beelden met als thema “Handel en Nijverheid” en “Scheepvaart”.

Interieur

Vroeger kwam men via de hoofdingang in het trappenhuis uit, maar tegenwoordig is de hoofdingang halverwege de voorgevel aan de Vijzelstraat gelegen. Men komt hier uit in de hal van het gebouw, waar men direct een indruk krijgt van de immense ruimte, wat nog versterkt wordt door de inval van daglicht door de twee grote lichthoven. Onder de hal ligt het souterrain met daarin de kluizen die nog herinneren aan de tijd dat er handel gedreven werd. Op de vloer liggen prachtige Venitiaanse glastegels (die ook elders in het gebouw gebruikt zijn) en het plafond is voorzien van plafondbeschildering in geometrische patronen.De vertrekken op de tweede en derde verdieping zijn zeer luxueus ingericht, hier zetelde de directie en bevonden zich de vergaderzalen. Hier vind men eikenhouten lambriseringen, vloermozaïeken, kostbare tapijten, gebrandschilderde raampartijen, sierstucwerk en plafondbeschilderingen. Ook het meubilair hier is door Karel De Bazel ontworpen. De gebrandschilderde glas-in-loodramen in het centrale trappenhuis verwijzen naar de sociaal-economische situatie in Nederland vóór de oprichting van de Nederlandse Handel Maatschappij en het resultaat van het werk van de NHM.

Conclusie

Concluderend kan men stellen dat K.P.C. de Bazel er in geslaagd is om een gebouw van kolossale afmetingen in harmonie met zichzelf en de omgeving neer te zetten waarbij aan elk detail van zowel exterieur als interieur veel aandacht is geschonken.

Bronnen

K. Bosboom, A. Mekking, K. Ottenheym en A. van der Woud. Bouwen in Nederland 600 – 2000. Waanders Uitgevers. Zwolle 2007.
Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Bazel_(Amsterdam)

onh_image_1579

Publicatiedatum: 21/01/2013