Buitenhuis ‘Bosch en Landzigt’ in Aerdenhout

Deze voormalige hofstede is in 1797 verbouwd tot buitenhuis. De oudste teruggevonden verkoopactie dateert uit 1744. De oudste afbeelding is een tekening van H. Tavenier uit 1773.   Jachtgebied Het gebied waarin het huis staat was het voormalige jachtgebied van de heren van Brederode die in het noordelijke deel van Bloemendaal een kasteel hadden laten bouwen. Het jachtgebied was bereikbaar via de Zandvoorterweg die met een klaphek was afgesloten om het wild niet te laten ontsnappen. Bij dit klaphek, waar later tol werd geheven, is bebouwing ontstaan waaronder de hofstede en daar tegenover de herberg ‘De Haringbuys’, ook wel ‘Het Claverbladt’ genoemd. Op het terrein van Bosch en Landzigt staan nog twee grensstenen waarop een klaverblad staat afgebeeld. Deze stenen vallen ook onder de provinciale bescherming.

Buitenhuis ‘Bosch en Landzigt’ in Aerdenhout

Bron: Provincie Noord-Holland

Buitenhuis 'Bosch en Landzigt' in AerdenhoutBuitenhuis ‘Bosch en Landzigt’ in Aerdenhout

Ontstaan en ontwikkeling

Mogelijk dateert het huis, evenals de tegenoverliggende herberg, uit de zeventiende eeuw. Hiernaar verwijzen de kelder met rode plavuizen en de kozijnen.
Het voorhuis is in de eerste helft van de negentiende eeuw verbouwd, gelet op de detaillering die op een aquarel van J.G.L. Rieke uit 1861 al te zien is.
Bij de verbouwing tot buitenverblijf in 1797 is naar alle waarschijnlijkheid aan de oostzijde een zaal toegevoegd (zoals blijkt uit de Empire vensters en de deur- en vensteromlijstingen).
In 1890 is het pand verkocht aan de architect D.E.L. van den Arend die een verdieping op het voorste gedeelte van het huis heeft geplaatst.
In 1900 liet de toenmalige eigenaresse S.A.J.L. Gravin van Randwijck, baronesse Taets van Amerongen, door Van den Arend het achterhuis voor een belangrijk deel vernieuwen en vergroten.

Huis ‘Bosch en Landzigt’ is tot op heden in eigendom gebleven van de familie Van Randwijck, net als de ten westen ervan gelegen achttiende-eeuwse daglonerswoning op de Zandvoorterweg 64 en de boerderij op de Boekenroodeweg 1.

Interieur

In het interieur zijn ook van grote waarde de marmeren gangvloeren, de marmeren schoorsteenmantels in het voorhuis, de vloertegels in de serre, de hoge dubbele deuren met omlijsting en kroonlijst in de ‘zaal’ met in dezelfde ruimte het stucplafond en ten slotte de aardewerken toiletpotten gemaakt door ‘Amstel’ met plantmotieven in blauw op witte ondergrond.

Waarde

Het huis is van architectuurhistorische betekenis vanwege de oudheidkundige waarde gezien de zeventiende-eeuwse (of nog oudere) oorsprong waarop bouwkundige details en documenten uit archieven wijzen. Ook de latere toevoegingen met onderdelen uit verschillende eeuwen en gave detaillering wegen mee in de waarde van het object. Tot slot is het gehele ensemble van de woning en de beeldbepalende situering in combinatie met de rijksmonumenten op de Zandvoorterweg 77 (herberg), 64-66 (daglonershuis) en de Boekenroodeweg 1 (boerderij) van grote betekenis. Het ensemble heeft namelijk historische betekenis vanwege de ligging bij de kruising van één van de oudste noord-zuid en west-oost verbindingen in Zuid-Kennemerland waar bij het klaphek lange tijd tol is geheven.

Het huis is van cultuurhistorische betekenis als element uit de geschiedenis van aanvankelijk wonen en werken (boerderij, tol, herberg) en vanaf 1797 alleen het wonen (buitenverblijf) in Noord-Holland, in het bijzonder Zuid-Kennemerland

Publicatiedatum: 05/03/2012