In 2016 werd het wrak wereldnieuws door de vondst van een compleet bewaard gebleven zijden jurk uit de zeventiende eeuw. Naast deze ‘Nachtwacht van het textiel’ zijn er meer dan duizend objecten opgedoken, waarvan een aantal in het Texelse museum Kaap Skil zijn te zien. Blikvanger is de beroemde zijden jurk.

Voor de tentoonstelling ‘Schip vol Raadsels’ in Huis van Hilde in Castricum selecteerde conservator Anouk Veldman een aantal bijzondere stukken en ging ze langs bij specialisten om hun betekenis te ontrafelen. De serie volgt haar en laat vooral zien hoe dat verborgen verleden stap voor stap wordt blootgelegd. Van opduiken en conserveren tot onderzoek en presentatie. Door dat proces mee te maken, wordt de kijker deelgenoot gemaakt van de expertise en zoektocht van de betrokken specialisten.

Resten van het Palmhoutwrak. Foto via NH Media.

Het zijn puzzelstukjes die steeds iets meer prijsgeven over het schip en zijn lading, maar toch blijft veel onbekend. Zo weten we nog altijd niet precies welk schip het was en wie er aan boord waren. Het antwoord op die vragen ligt nog altijd verborgen onder het zand.

Arend Vos, die als dè marítieme archeoloog van Nederland wordt geïntroduceerd in de aflevering waarmee de serie wordt afgetrapt, ziet scheepswrakken als een tijdcapsule.

‘Scheepswrakken zijn vaak in één moment gezonken, met alle spullen aan boord. Als je die tijdcapsule op een goede manier opgraaft en documenteert, weet je zeker dat al die objecten, zoals uitrusting, tuigage, bewapening, lading en persoonlijke bezittingen, bij dat schip horen. Zo kun je een hele strakke datering maken, en kun je heel gedetailleerde uitspraken doen over wonen, werken en leven aan boord. Over VOC-schepen zijn boeken vol geschreven, maar het Palmhoutwrak was een straatvaarder en de handel via de Middellandse Zee is eigenlijk weinig onderzocht. Alleen al van dit ene wrak kunnen we heel veel leren.’

Archeoloog & materiaal specialist Marijn Stolk geeft in Huis van Hilde uitleg aan specialist erfgoed & publiek Anouk Veldman over de tapijtfragmenten die mede door haar zijn onderzocht. De fragmenten zijn gevonden in het Palmhoutwrak tijdens de laatste duiksessie in 2024. Van links naar rechts: NH-verslaggever Robbert Bianchi, Anouk Veldman en Marijn Stolk. Foto via NH Media

De achtdelige serie wordt van vrijdag 28 augustus tot en met 16 oktober 2026 in acht wekelijkse afleveringen van acht minuten op NH Media uitgezonden, zowel op tv als online. Vrijdag 23 oktober is er een compilatie van twintig minuten te zien. Alle afleveringen zijn terug te vinden op een themapagina. De kick off-aflevering, waarin de kijker warm wordt gemaakt voor de serie, is hier te bekijken.

Auteur: Arnoud van Soest