De watertoren Wieringerwaard aan de Molenweg is in de jaren 1927 – 1928 gebouwd in opdracht van het Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland. De Zuiderzeewerken waren in volle gang. Niet alleen het lage land van de nieuw aan te leggen Wieringermeerpolder moest van drinkwater worden voorzien. Ook de inwoners van het hoger gelegen voormalige eiland Wieringen konden zo hun drinkwater verkrijgen.

Prentbriefkaart met ‘Wieringerwaard, Watertoren’. Noord-Hollands Archief / Collectie van prentbriefkaarten van de Provinciale Atlas Noord-Holland, inventarisnummer 42790.

519 heipalen

De watertoren was een ontwerp van ir. B.F. Nievelt en ir. W. Mensert. Qua architectuuropvatting sloot de bouwstijl aan bij de Amsterdamse School en de Art Déco. Op 1 maart 1927 werd begonnen met het heien van in totaal 519 heipalen – elk 18 meter lang. De torenschacht heeft een twaalfhoekige plattegrond en bestaat uit een betonskelet van twaalf binnen- en buitenkolommen, onderling verbonden met koppelbalken. De constructie is gedeeltelijk bekleed met rode baksteen, maar gedeeltelijk ook zichtbaar gebleven. Vier smalle, zestien meter hoge lichtopeningen laten overdag het zonlicht binnen in de schacht.

Bovenin de toren is een dubbel, cilindervormig reservoir geplaatst met een vlakke bodem van gewapend beton, en een diameter van twaalf meter. De kap van de torenspits heeft een houtconstructie, dit is goed te zien op een foto uit 1928 gemaakt tijdens de bouw. De rondgaande trap verbindt de parterre met de zogenoemde lekvloer onder het hoogreservoir.

Prentbriefkaart met de ‘watertoren Wieringerwaard’. Noord-Hollands Archief / Collectie van prentbriefkaarten van de Provinciale Atlas Noord-Holland, inventarisnummer 42791.

Reinwaterkelder

De twee hoogreservoirs samen waren groot genoeg voor opslag van een miljoen liter water. Een laagreservoir op de begane grond was goed voor 200 m3. Een halve eeuw na de bouw, in 1970, is de opslagcapaciteit uitgebreid met nog eens 5000 m3, dit keer in een gebouw naast de toren, de reinwaterkelder. Ook een nieuw pompenhuis dateert uit dat jaar. In 1996 zette de PWN de watertoren in de verkoop, de techniek had de oorspronkelijke functie overbodig gemaakt.

Watertoren Wieringerwaard. Beeld via Wikimedia Commons, vervaardiger: Dolfy, CC BY-SA 3.0.

Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de watertoren aanvankelijk gespaard. Nadat twee Engelse vliegtuigen achter de toren met elkaar in botsing kwamen, werd de toren door andere geallieerde vliegtuigen beschoten, in de veronderstelling dat zich er Duitse militairen bevonden. Zodra bleek dat het om een noodlottig ongeval ging, werd de beschieting gestaakt. Na de oorlog werd het metselwerk hersteld, maar de kogelinslagen zijn nog altijd zichtbaar.

Bij de entree hangt een veegblik dat is vervaardigd uit onderdelen van een van de neergestorte vliegtuigen, waarbij het vliegtuignummer nog zichtbaar is. Dit bijzondere voorwerp is geschonken door een buurman.

Watertoren in Wieringerwaard, 2024. Beeld via Wikimedia Commons, publiek domein.

Tegenwoordig is de watertoren in gebruik als een retreat- en trainingslocatie, genaamd De Waterkroon.

Tekst: Anita Blijdorp | Schrijfwerk!, geredigeerd door de redactie van Oneindig Noord-Holland (2026).

Bronnen:

• Jan T. Bremer, Wieringerwaard 1610 – 2010 (2010), uitgeverij Pirola. pp. 176-178, 207.
• H.P.G. de Boer (red.), Watertorens in Noord-Holland (1991). Uitgave Provincie Noord-Holland.