Watertoren Wieringerwaard: hier is alles nét even anders

Wie van ouderwets avontuur houdt is in deze toren op de goede plek. Tijdens de klim naar boven boeit eigenaar Peter Visser zijn gehoor met verhalen uit de lange historie van deze architectonische parel. Bovenin de kap wacht het klapstuk van de tocht. Via een luik in de torenspits ontwaren de waaghalzen een magnifiek uitzicht over polder, stad en Waddenzee. In de verte lonkt het eiland Texel.

Bijna thuis

‘Een lift komt er hier niet in’, Visser is er even duidelijk als laconiek over. Hij wil bezoekers een beleving aanbieden in een authentieke watertoren en daar hoort een klim- en klauterpartij tot veertig meter boven zeeniveau bij. Vol trots laat Visser eerst de vloer van de parterre zien, door hemzelf gelegd in een twaalfkantig mozaïek. ‘Deze toren hebben wij wel gekocht, maar eigenlijk is het ding van iedereen in de streek. Inwoners van Wieringerwaard zeggen: “Als we de watertoren kunnen zien, dan zijn we bijna thuis.” In 2006, tijdens de open dagen, merkten we hoezeer Wieringerwaard zijn toren koestert. Twee keer driehonderd man over de vloer. En als je de verhalen moet geloven, kent iedereen wel iemand die heeft meegewerkt aan de bouw’.

519 heipalen

De watertoren Wieringerwaard aan de Molenweg is in de jaren 1927 – 1928 gebouwd in opdracht van het Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland. De Zuiderzeewerken waren in volle gang. Niet alleen het lage land van de nieuw aan te leggen Wieringermeerpolder moest van drinkwater worden voorzien. Ook de inwoners van het hoger gelegen voormalige eiland Wieringen konden zo hun drinkwater verkrijgen.
De watertoren was een ontwerp van ir. B.F. Nievelt en ir. W. Mensert. Qua architectuuropvatting sloot de bouwstijl aan bij de Amsterdamse School en de Art Déco. Op 1 maart 1927 werd begonnen met het heien van in totaal 519 heipalen – elk 18 meter lang. De torenschacht heeft een twaalfhoekige plattegrond en bestaat uit een betonskelet van twaalf binnen- en buitenkolommen, onderling verbonden met koppelbalken. De constructie is gedeeltelijk bekleed met rode baksteen, maar gedeeltelijk ook zichtbaar gebleven. Vier smalle, zestien meter hoge lichtopeningen laten overdag het zonlicht binnen in de schacht. Bovenin de toren is een dubbel, cilindervormig reservoir geplaatst met een vlakke bodem van gewapend beton, en een diameter van twaalf meter. De kap van de torenspits heeft een houtconstructie, dit is goed te zien op een foto uit 1928 gemaakt tijdens de bouw. De rondgaande trap verbindt de parterre met de zogenoemde lekvloer onder het hoogreservoir.

Wieringerwaard, watertoren

Wieringerwaard, watertorenWieringerwaard, watertoren

Reinwaterkelder

De twee hoogreservoirs samen waren groot genoeg voor opslag van een miljoen liter water. Een laagreservoir op de begane grond was goed voor 200 m3. Een halve eeuw na de bouw, in 1970, is de opslagcapaciteit uitgebreid met nog eens 5000 m3, dit keer in een gebouw naast de toren, de reinwaterkelder. Ook een nieuw pompenhuis dateert uit dat jaar. In 1996 zette de PWN de watertoren in de verkoop, de techniek had de oorspronkelijke functie overbodig gemaakt.

Watertoren Wieringerwaard

Watertoren WieringerwaardWatertoren Wieringerwaard

Tommies

De toegang tot de toren is nog altijd dezelfde: een dubbele ingangsdeur, gevolgd door een kleine hal met granieten vloer. Een klapdeur geeft toegang tot de echte toren. Het is alsof je een oud schoolgebouw betreedt. Direct achter de voordeur weet Peter Visser, als een volleerd schoolmeester, zijn gehoor te boeien. Hij haalt een stuk aluminium in de vorm van een stofblik van de muur. ‘Gekregen van een buurman, hij wilde per se dat dit stofblik in de toren zou komen hangen. Omdat het herinnert aan een beschieting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Heb ik je de gaten in de torenmuur al laten zien? Karrenvrachten puin schoten de Tommies uit de toren. Waarom? …Ik zal het je vertellen …’Tekst: Anita Blijdorp | Schrijfwerk!
Met dank aan Peter en Marjan Visser.Watertoren Wieringerwaard is tussen 1 april en 1 oktober op afspraak te bezichtigen.Internet:
dewatertorenwieringerwaard

Bronnen:
Jan T. Bremer, Wieringerwaard 1610 – 2010, (2010) uitgeverij Pirola. pp. 176-178, 207.
H.P.G. de Boer (red.), Watertorens in Noord-Holland (1991). Uitgave Provincie Noord-Holland.

Dit verhaal maakt deel uit van de campagne Werelderfgoed.
Klik hier om terug te gaan naar het thema De Waddenzee.

Publicatiedatum: 03/02/2012