Lopend over Oosterklief merk je dat de weg iets stijgt. Het hele landschap glooit hier vriendelijk. Niets doet denken aan de barre tijd dat de woeste zee hier tegen de keileembulten aan bonkte. Zeeslag boetseerde de destijds steile kliffen van Wieringen. Van dat geweld zijn de Ooster- en Westerklief de zichtbare herinnering. Op deze relatief hoge plekken van het eiland was je het meest veilig. Wie verderop leefde, zocht bij wassend water graag de hoge kliffen op.

Bij deze kliffen ontstonden de eerste plaatsjes van het eiland toen het zeeniveau zo hoog steeg, dat het omliggende moerassige land onder de golven verdween. Dat was in de twaalfde eeuw. Na de zoveelste stormvloed sloeg de vaste grond tussen Holland en Friesland volledig weg. De Zuiderzee ontstond, maar de kliffen van Wieringen hielden als rotsen in de branding stand.

Oosterklief op Wieringen. Hier in de buurt begroeven de Vikingen hun geroofde schatten. Foto: redactie Oneindig Noord-Holland.

Vikingen in Noord-Holland

Je zou het niet zeggen als je het vredige landschap bij Ooster- en Westerklief ziet, maar hier verbleven de beruchte Vikingen. Met hun schepen waren deze mannen uit Scandinavië op strooptocht gekomen. Ze voeren naar allerlei streken en hielden er geweldig huis. Rond 830 n. Chr. begonnen Deense Vikingen de Friese kustgebieden te bezoeken. Via de grote rivieren drongen ze ook het middeleeuwse Holland binnen en kwamen zo ver als Dorestad, het huidige Wijk bij Duurstede. Dat was destijds een belangrijk handelscentrum van het Frankische Rijk. Om de Vikingen tevreden te stellen, gaf de Frankische keizer Lotharius Dorestad en West-Frisia in leen aan een Deense Viking: Rorik.

Het Westfriese kustgebied werd een uitvalsbasis voor Roriks verkenningstochten. De Vikingen waren namelijk niet alleen op zoek naar buit om te roven, maar richtten zich ook op het stichten van handelsposten. De inwoners van de Friese gebieden werden dikwijls opgenomen in de Vikingbendes. Eigenlijk hadden ze best veel gemeen: ook de Friezen waren goede zeelui en handelaars, en waren evenals de Vikingen nog niet bekeerd tot het Christendom. Ze geloofden in dezelfde heidense goden, wat een zekere verwantschap creëerde.

De Vikingschat van Westerklief, bestaande uit uit sieraden, zilverbaren en munten, bij elkaar bijna drieënhalf pond zilver. Beeld: Rijksmuseum van Oudheden.

Sieraden en munten

Het is dan ook niet zeker dat de Vikingschat van Westerklief daadwerkelijk van een Viking was. De eigenaar had net zo goed een Friese krijger kunnen zijn, die deelnam aan de rooftochten en zijn buit veiligstelde. Of een Friese handelaar die zijn inkomsten verstopte. Zilver was destijds namelijk een geaccepteerd betaalmiddel. Natuurlijk spreken de Vikingen enorm tot de verbeelding en dragen bij aan het beeld dat de inwoners van Wieringen hebben van hun eigen verleden. Niet voor niets werd een zwaard dat in 2006 werd gevonden direct als ‘Vikingzwaard’ aangeduid, terwijl het later een stuk ouder bleek te zijn.

De Vikingschat die zich nu in het Rijksmuseum van Oudheden bevindt, werd in 1996 in de bodem van een weiland bij Westerklief gevonden. En dat allemaal dankzij nieuwsgierige hobbyisten die met een metaaldetector deze omgeving doorzochten. De sieraden, zilverbaren en munten bleken zorgvuldig in potten van aardewerk te zijn opgeborgen. In de buurt kwamen nadien, in de jaren 1999 en 2001, meer zilvermunten uit de bodem. Deskundigen dateren de vondsten uit de periode 850-880. Met elkaar weegt het opgegraven zilver ruim anderhalve kilo.

Wie de schat ooit wilde veiligstellen, blijft een raadsel. Maar veilig is de vondst nu zeker, in de schatkamers van het Rijksmuseum van Oudheden.

Bronnen:

• SCHATRIJK Wieringen (2018).
• Rijksmuseum van Oudheden.