Pleisterplaats Het Rechthuis te Uithoorn

Het Rechthuis aan de Amstel in Uithoorn heeft eeuwenlang een belangrijke plaats ingenomen in het leven van het dorp. De herberg annex veerhuis was ook de plaats waar bestuur en rechtspraak plaatsvonden. Nog steeds is het gebouw een bekende pleisterplaats.

Steekpartij

Het is november 1566. Met een schreeuw van pijn laat Hubert Symonszoon Nelissen zijn mes vallen en grijpt met twee handen naar zijn buik. Bloed sijpelt tussen de vingers van zijn handen door. Verschrikt trekt Erasmus Mertens zijn mes terug en zet het op een lopen. Vrienden van Hubert zetten de achtervolging in en werken de vluchteling tegen de grond. Schout en tavernier van het Rechthuis, Gerrit van Hewijck, rekent Erasmus in. De arme Hubert ligt in een plas bloed voor de deur van het logement. Een ruzie om een hoed leidde tot het gevecht. Ze trokken allebei hun mes. Erasmus was naar buiten gevlucht en voor het Rechthuis kwam het tot een treffen. Acht dagen later bezweek Hubert aan zijn verwondingen.

Al eeuwenlang het hart van ‘Den Uijthoorn’

Van alles heeft zich afgespeeld in en bij Het Rechthuis. Het staat op een strategische plek langs de Amstel. Rechts naast het terras liep vroeger de doorvaart naar het Zijdelmeer en de Legmeer. Het Rechthuis lag dus in een hoornvormige uithoek, beschermd door twee waterlopen, een mogelijke verklaring voor de naam Uithoorn. Pas in 1322 is er een eerste vermelding van ‘Den Uijthoorn’. Er is dan sprake van een huijsinghe (plus herberg) bij het veer over de Amstel en ongetwijfeld zullen schout en schepenen daar hebben vergaderd en beperkt ‘recht’ gesproken; vandaar de naam. De tavernier (herbergier) was tevens veerman. In 1636 kwam de eerste brug over de Amstel. In het straatje links naast Het Rechthuis zijn op beide oevers de bruggenhoofden nog te zien. Hier lag een dubbele klapbrug. Deze Lange Brug is in 1940 afgebroken. Het gebouw is een gemeentelijk monument.

Rosalinde, het spook van Het Rechthuis

In niets doet het huidige Rechthuis nog denken aan de houten huijsinghe of het latere stoere vierkante stenen huis dat je ziet op 18e-eeuwse prenten. Het Rechthuis zou kunnen verhalen van het spook Rosalinde dat hier in duistere nachten ronddwaalt, van andere moorden en steekpartijen onder invloed van drank gepleegd, van soldaten en marketentsters, van zware gemeentelijke vergaderingen (van 1795 tot 1914), van bruiloften en partijen, amoureuze escapades, van de passagiers van de trek- en kerkschuit. Het Rechthuis werd ‘wereldnieuws’ door de enorme brand die op 23 juli 1781 bijna de hele Schans in de as legde, waaronder Het Rechthuis. Landelijk werd gecollecteerd voor het herstel.

Bron: Stichting Oud Uithoorn / De Kwakel

Publicatiedatum: 06/08/2013