De Nieuwe Doelen en de schutterij van Hoorn

Vandaag de dag kennen we de brandweer, de politie en het leger, maar vanaf de middeleeuwen tot in de negentiende eeuw werden deze taken uitgevoerd door een heel andere instantie: de schutterij. Dit waren lokale milities die steden en dorpen beschermden.

Schutterijen zorgden voor orde, rust en veiligheid van burgers. De schutters waren vrijwilligers en voerden hun taken uit naast een andere baan. Om toe te treden tot de schutterij moest je burger of poorter van de stad zijn én in staat zijn om de uitrusting te bekostigen: een wapen en kleding die liet zien dat je een burger van statuur was, zoals een hoed met een pluim of een zijden sjerp.

Als lid van de schutterij zorgde je niet alleen voor de bescherming van de stad. Er kwam ook een sociaal aspect om de hoek kijken. De plaatselijke schutterij werd ook gebruikt om allerlei sociale zaken te bespreken en te netwerken. Dit gebeurde in een doelengebouw, zoals de Nieuwe Doelen. Hier konden de schutters oefenen met schieten en daarnaast feesten houden.

Cornelis Pronk, Voorzijde van de Oude en Nieuwe Doelen aan de Achterstraat te Hoorn, 1727. Collectie Provinciale Atlas, Noord-Hollands Archief.

Als het even kon lieten schutterijen zich vereeuwigen op een schuttersstuk, zoals bijvoorbeeld de Nachtwacht. De Westfriese schilder Jan Albertsz. Rotius maakte een heel aantal van deze schilderijen, die lange tijd in De Nieuwe Doelen hebben gehangen. Tegenwoordig zijn deze kunstwerken te bewonderen in het Westfries Museum.

Dit verhaal is onderdeel van het thema Goudkust: verhalen over sporen van de Gouden Eeuw aan de West-Friese kust. Bekijk hier alle verhalen binnen dit thema.

Publicatiedatum: 25/06/2019