In de Purmer woonde enkele eeuwen geleden een woeste struikrover, die opvallend genoeg meer bewonderd dan gevreesd werd: Platte Thijs. Thijs was namelijk een rover met een duivelse sluwheid maar het hart op de juiste plaats. Hij stal van de rijken en gaf aan de armen, als een ware Robin Hood.
>Aan het eind van de negentiende eeuw deed de arts Cornelis Bakker (1863-1933) veldwerk in Broek in Waterland en omgeving. Hij was niet alleen arts, maar ook verzamelaar van volksverhalen. Terwijl hij zijn patiënten bezocht, luisterde hij aandachtig naar wat ze te vertellen hadden. Zo nu en dan kwamen er bijzondere anekdotes voorbij over heksen, tovenaars en magie. Zoals over Herk Ooievaar, een mysterieuze boer uit Berkhout, en de voorspellende gaven van ‘toverkol’ Grietje Holleman uit Broek in Waterland.
>Er zijn verhalen die zo wonderlijk zijn dat niemand ze echt gelooft, maar die toch eeuwenlang worden doorverteld. Een van die verhalen is dat van het schip van Ternuten, beter bekend als ‘De Almacht’. Een schip zó onvoorstelbaar groot, dat het de grenzen van de zee, de logica en de fantasie tartte. Het verhaal werd in 1940 opgetekend door de Groningse volkskundige Kornelis ter Laan (1871-1963), maar zijn wortels reiken veel verder dan het kleine Nederland.
>Wie door de oude straten van Hoorn wandelt, ziet aan de Grote Oost 114 een opvallende gevelsteen zitten. Er staan twee figuren op afgebeeld, die een brood aan een arme jongen geven. Weinig mensen weten nog wie zij zijn, maar eeuwen geleden kende elke inwoner van Hoorn hun naam: Truydeman en zijn vrouw. Het verhaal van het goedgeefse echtpaar groeide in de loop der tijd uit tot een sage vol morele lessen.
>Wie Volendam zegt, denkt al snel aan vissers, klederdracht en de palingsound. Maar achter het huidige dorp schuilt een mysterieuze sage die eeuwen teruggaat. Het wapen van Volendam – een veulen met een vis onder zijn voorbeen – vertelt niet zomaar een volksverhaal, maar een legende die bepalend is voor het karakter van het dorp. Hoe komt een paardje uit de golven terecht in het wapen van dit vissersdorp?
>Gerrit Jacob Boekenoogen (1868-1930) besloot in 1893 en 1894 een oproep te plaatsen in verschillende kranten. Als verzamelaar van oude volksverhalen vroeg hij of mensen hun lokale sprookjes en sagen naar hem wilde opsturen. Hij zal verrast hebben opgekeken van de honderden reacties. Vooral van arts Cornelis Bakker (1863-1933) uit Broek in Waterland ontving hij veel Noord-Hollandse volksverhalen, die op zijn beurt de verhalen verzamelde onder zijn patiënten. Een paar spannende volksverhalen spelen zich af in de ijskoude winter, waar twee schaatsers de duivel ontmoeten op het ijs. Lees en huiver…
>Menig driftig kind kreeg vroeger de onheilspellende waarschuwing: ‘Pas maar op! Als je je moeder slaat, dan groeien je handen boven je graf!’ In Alkmaar wisten ze wel raad met dit dreigement. Stoute kinderen werden meegenomen naar een zeventiende-eeuwse grafzerk in de Grote- of Sint-Laurenskerk, waar naar verluid een kinderhand uit het graf groeide.
>In 1892 stuurde mejuffrouw M.A. Ferwerda uit Amsterdam vier anekdotes op naar Gerrit Jacob Boekenoogen, een Nederlands taalkundige uit Wormerveer, die destijds bezig was met het verzamelen en optekenen van Nederlandse volksverhalen. Één van haar verhalen vertelde over de geschiedenis van het Huis met de Hoofden aan de Keizersgracht 123. Lees en huiver mee met deze bloederige historie.
>In het najaar van 1936 toonde de Bussumse bioscoop Flora Bio de sensatiefilm ‘De weerwolf van Londen’. Een filmbespreking in de Nieuwe Bussumsche Courant stelde de lezer gerust: ‘de “weerwolfziekte” (…) is een filmziekte, ze bestaat gelukkig niet’. Voor ons tegenwoordig een overbodige opmerking, maar in die tijd dachten inwoners van het bijgelovige Gooi daar soms nog heel anders over.
>De Lange Heul is heel oud, zo’n 80.000 tot 90.000 jaar. Wie vanuit Bussum over de hei naar Laren gaat, komt De Lange Heul over. Het was niet altijd een pretje om de soms barre voettocht tussen deze dorpen te maken. Het is dan ook niet vreemd dat er volksverhalen ontstonden. Zo’n verhaal is de reus met zijn zak zand op De Lange Heul.
>Kwadijkers en Middelieërs kennen het volksverhaal over het Maandagmannetje wel. Het verhaal gaat dat het Maandagmannetje op maandagen al zingend langs de deuren in Kwadijk en Middelie trok. Dit veranderde ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Met zijn repertoire verdiende hij de kost. Een armoedzaaier, zo werd vermoed. Echter, was dat wel zo?
>