De Koepoort: visitekaartje van Enkhuizen

Een groot monumentaal stenen bouwwerk lijkt de weg in Enkhuizen te versperren, maar niets is minder waar. De Koepoort te Enkhuizen heeft lang gediend als toegangspoort aan de westzijde van de stad en was deel van de vestingwerken om de stad heen tijdens de middeleeuwen en Gouden Eeuw.

Toen de stad tussen 1590 en 1593 werd uitgebreid richting het westen kwam een nieuwe omwalling, bestaande uit zeven bastions, een verdedigingsgracht en een houten poort met een ophaalbrug. Deze houten poort zou uiteindelijk de iconische Koepoort worden.

De Koepoort had ter bescherming van de stad een militaire functie. Door de flauwe bocht die de passage onder de poort maakt kon men nooit direct de stad overvallen aangezien schoten tegen de stenen afketsten. Tegelijkertijd was de poort het onderkomen voor de stadswacht en de ambtenaren die accijnzen inden op ingevoerde goederen. Halverwege de zeventiende eeuw werd besloten om van de verhapzakte houten poort een stenen poort te maken waarbij de eerste steen in 1649 werd gelegd. Van snel bouwen kwam het echter niet en de poort werd niet afgemaakt.

G. de Graaf, de Koepoort te Enkhuizen, 1860. Collectie Provinciale Atlas, Noord-Hollands Archief.

Toen in 1672 de straatweg naar Hoorn werd aangelegd, kwam er veel nieuw verkeer door de Koepoort de stad binnen en door de jaren heen raakte de poort in verval. Totdat deze in 1730 werd hersteld en werd verder werd afgemaakt door het te voorzien van een koepel. In 1793 werd een uurwerk in de koepel aangebracht. Rond de moderne tijd in 1937 werd het verkeer de poort te veel en kwamen er toegangswegen omheen, maar tot op de dag van vandaag begroet de Koepoort nog steeds ieder die Enkhuizen betreed of verlaat.

Dit verhaal is onderdeel van het thema Goudkust: verhalen over sporen van de Gouden Eeuw aan de West-Friese kust. Bekijk hier alle verhalen binnen dit thema.

Publicatiedatum: 26/06/2019