Nieuw perspectief op Hilversum in oorlogstijd

Dit jaar vieren we 75 jaar bevrijding in het besef dat we samen verantwoordelijk zijn om deze vrijheid door te geven. Maar hoe gaan we met deze geschiedenis om? Hoe onderzoeken en herdenken we, en vooral: hoe betrekken we jonge mensen hierbij? Deze belangrijke vragen vormden voor Museum Hilversum vijf jaar lang de leidraad voor een onderzoek naar Hilversum in oorlogstijd en de zoektocht om jongeren te betrekken.

De afgelopen vijf jaar is vanuit Museum Hilversum een uniek onderzoek op touw gezet: een combinatie van een historisch en een artistiek onderzoek, waarmee het museum de herdenkingen rondom 75 jaar bevrijding kracht wil bijzetten met een nieuw Hilversums verhaal. Het museum omschrijft de samenwerking als volgt: ‘Het was een mooie zoektocht naar een nieuwe mentaliteit in relatie tot geschiedenis, oorlog en jongeren. De samenwerking tussen Studio Polat en de Universiteit van Utrecht, maar ook met veel andere Hilversumse partijen en de gemeente Hilversum, zorgde voor een bijzondere dynamiek en deze vernieuwende aanpak.’

De oorlogsgeschiedenis van Hilversum is in veel opzichten bijzonder. Hilversum was de eerste middelgrote gemeente met een NSB’er aan het hoofd en was vanaf het voorjaar van 1942 het hoofdkwartier van de Wehrmacht. De gemeente was ook een decor van genocide. Nergens anders in Nederland waren in maart 1941 al de bordjes ‘Voor Joden verboden’ verplicht geplaatst.

Een stad op drift

Deze bijzondere geschiedenis is nu in opdracht van Museum Hilversum beschreven in het boek ‘Een stad op drift’ door Geraldien von Frijtag Drabbe Künzel. Een meeslepend geschreven boek met een intieme kijk in het leven van mensen in bezettingstijd. Von Frijtag is verbonden aan de Universiteit Utrecht en heeft het boek nadrukkelijk vanuit een ander perspectief willen bekijken: ‘Ik heb me laten inspireren door recente ontwikkelingen in het internationale onderzoek en gekeken naar de weerslag van de bezetting in het alledaagse leven van ‘gewone mensen’. Maar evengoed hoe lokale verhoudingen en lokale spelers de loop van de bezettingsgeschiedenis beïnvloedden.’

Zo worden de levenslijnen gevolgd van een wethouder, een huisvrouw en moeder van zeven kinderen, een Duits-Joodse vluchteling, een commissaris van politie, een NSB’er, mensen van het verzet, een Duitse vrouw, een Joods gezin en scholieren. ‘Het is de eerste allesomvattende oorlogsgeschiedenis van Hilversum en nog nooit eerder zo integraal beschreven’, aldus Pieter Broertjes, burgemeester van Hilversum. Het boek is hier te bestellen bij boekhandel Voorhoeve.

Podcast

Vanwege de Coronamaatregelen komt er helaas geen expositie en boekpresentatie, maar vertelt het museum in een podcast met directeur Stef van Breugel, Geraldien von Frijtag Drabbe Künzel en Ahmet Polat over het boek ‘Een stad op drift’. Ook wordt in de podcast aandacht besteed aan de nieuwe Hilversumse aanpak ‘Ooggetuigen’, een lespakket ontwikkeld door Studio Polat om jongeren op een participerende manier te betrekken bij het verhaal van de Tweede Wereldoorlog.

Bron: Museum Hilversum

Publicatiedatum: 02/05/2020