De ring van mevrouw Röntgen

Het Teylers Museum in Haarlem heeft de oudste röntgenfoto’s ter wereld in haar collectie teruggevonden. Ze zijn nu te zien.

In de nalatenschap van Nobelprijswinnaar Hendrik Antoon Lorentz is onlangs een zeldzame complete set van de oudste röntgenfoto’s ter wereld ontdekt, afgedrukt door Wilhelm Röntgen himself.

‘Ik heb mijn dood gezien!’, moet Bertha Röntgen verbijsterd hebben uitgeroepen toen ze de foto zag die haar man van haar hand (mèt ring) had gemaakt met zijn net ontdekte, mysterieuze X-stralen, stralen die dwars door je lichaam gaan.

Eind december 1895 drukte hij een aantal sets foto’s af, die hij naar een kleine groep natuurkundigen stuurde, waaronder Lorentz. De foto’s hoorden bij een publicatie waarmee hij zijn magische stralen wereldkundig maakte. Die eerste afdrukken zijn uiterst zeldzaam. Voor zover bekend is er alleen in London nog een complete set te vinden.

Röntgenfoto door Wilhelm Conrad Röntgen: hand van zijn vrouw, 22 december 1895. Collectie Teylers Museum.

Er zijn weinig natuurkundige ontdekkingen die zó snel een wereldverbreide toepassing vonden als die van Röntgen, vooral in de geneeskunde. Binnen een jaar na Röntgens uitvinding beschikten enkele ziekenhuizen in Nederland al over röntgenapparatuur.

Het laboratorium van Hendrik Antoon Lorentz, die onder andere met Einstein correspondeerde en van 1910 tot aan zijn dood in 1928 directeur was van Teylers Natuurkundig Laboratorium, is twee jaar geleden na een grondige restauratie heropend. Het is te bezoeken als onderdeel van een theatrale rondleiding, die hier is te reserveren. Röntgens foto zijn tot en met 14 juli te zien in het Boekenkabinet van het Teylers.

Tekst: Arnoud van Soest

Publicatiedatum: 18/06/2019