350-jarige Amstelkerk krijgt een facelift

De verbouwing van de 350 jaar oude Amstelkerk in hartje Amsterdam stond al gepland, maar door de coronamaatregelen heeft eigenaar Stadsherstel besloten om er nu al mee te beginnen.

De Amstelkerk, waar sinds 1990 het kantoor van Stadsherstel is ondergebracht, is doorgaans openbaar toegankelijk en meestal is er wel een gratis expositie te bekijken. Daarnaast wordt de middenruimte van het gebouw  verhuurd voor concerten en diners. Bovendien wordt er nog steeds gekerkt.

Het interieur van de Amstelkerk voor de verbouwing in 1837-1840. Collectie Stadsarchief Amsterdam.

Noodkerk

De Amstelkerk is in 1670 begonnen als noodkerk en ontworpen door stadsbouwmeester Daniël Stalpert. Het interieur bestond uit onbeschilderd grenenhout en de vloer bestond uit straatklinkers. Het was nogal simpel, vandaar dat het ook wel de preekschuur werd genoemd. Aangezien er geen geld was voor een permanente stenen kerk, is de preekschuur in 1840 verfraaid met een neogotische betimmering.

Aan het einde van de 20e eeuw had de Amstelkerk te kampen met teruglopend kerkbezoek en was de kerk totaal vervallen. Geld voor herstel was er niet. Op verzoek van het Gemeentelijk Bureau Monumentenzorg nam Stads­herstel in 1986 het gebouw over van de Hervormde Gemeente. Met steun van vele partijen kon Stadsherstel de kerk restaureren en er een nieuwe bestemming aan geven.

De Amstelkerk in Amsterdam. Foto: Stadsherstel Amsterdam.

35 kerken opgeknapt

De restauratie van de Amstelkerk is de eerste in een reeks van méér dan 35 kerkelijke gebouwen die Stadsherstel heeft kunnen redden. Nog steeds komen er kerken leeg te staan en bekijkt Stadsherstel hoe ze kunnen worden behouden voor volgende generaties. Op dit ogenblik zijn er haalbaarheidsonderzoeken voor onder andere De Wijcker Swaen-kerk in Beverwijk, de Doopsgezinde kerk (Vermaning) in Wormer, de Nicolaas en Anthoniuskerk in Monnickendam en de Stolphoevekerk in Volendam.

Interieur van de Amstelkerk anno nu. Foto: Stadsherstel Amsterdam.

Energiebesparing

Tijdens de restauratie van de Amstelkerk zal het ouderwetse ventilatiesysteem worden vervangen door een modern Warmte Terug Win-ventilatiesysteem, de verlichting wordt omgebouwd naar LED en de gasverwarming wordt vervangen door een lage temperatuur verwarmingssysteem.

De gevels waren in de jaren ’90 al geïsoleerd, maar door alle naden tussen de houten delen te voorzien van een transparant soort kit, kan warmteverlies zoveel mogelijk worden tegengegaan en hinderlijke tocht voorkomen. Ook in de rest van het pand wordt de isolatie verbeterd en krijgt het interieur van de kerk een schilderbeurt. De werkzaamheden zullen tot na de zomer duren, waarna Stadsherstel weer concerten en andere activiteiten in dit rijksmonument hoopt te kunnen organiseren.

Tekst: Arnoud van Soest

Publicatiedatum: 13/04/2020