In de zeventiende eeuw kregen de Alkmaarse pottenbakkers steeds meer concurrentie van grote productiecentra, die hun aardewerk ver buiten de eigen stad verkochten. Juist uit die periode stammen de vondsten aan het Verdronkenoord. Tussen 1598 en 1681 waren hier vier pottenbakkers gevestigd. Daarna verdween de Alkmaarse pottenbakkersnijverheid vrijwel helemaal.

Sint Laurentiuskerk met aan de rechterzijde de nieuwe aanbouw. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Opvallend grote potten

Wij waren dan ook benieuwd of deze pottenbakkers iets bijzonders maakten om zich te onderscheiden. Dat lijkt inderdaad zo te zijn. Tussen de scherven vonden we overblijfselen van enkele opvallend grote kookpotten, ook wel grapes genoemd. Een gewone grape had een buikdiameter van ongeveer 30 centimeter (afb 1). De exemplaren van het Verdronkenoord waren soms wel 40 centimeter breed.

Een gedeeltelijk bewaard gebleven standaardformaat grape uit het eerste kwart van de zeventiende eeuw. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Digitale reconstructie

Dat verschil klinkt misschien niet zo indrukwekkend, maar de inhoud bleek enorm te verschillen. Omdat de potten niet heel zijn teruggevonden (afb 2) , konden we ze niet simpelweg met water vullen om de inhoud te meten. Daarom hebben we de profielen van de potten digitaal gereconstrueerd (afb 3). Zo konden we berekenen hoeveel erin paste.

Een gewone grape bleek iets meer dan 10 liter te bevatten. De grootste exemplaren van het Verdronkenoord hadden een inhoud van maar liefst 30 liter. Zo’n pot woog leeg al ongeveer zeven kilo. Half gevuld met soep of pap tilde je al snel meer dan twintig kilo!

De vorm van de kookpotten is digitaal gereconstrueerd om zicht te krijgen op de inhoudsmaten. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Op bestelling

Misschien was het juist wel het uitzonderlijke formaat waarmee de Alkmaarse pottenbakkers zich onderscheidden in een markt waar de concurrentie steeds groter werd. En maakten ze deze enorme kookpotten op bestelling, bijvoorbeeld voor herbergen of tehuizen. Dit soort forse grapes vond je immers niet zo snel op de markt!

Vondst op vrijdag wordt samengesteld door Guus van den Berg, archeoloog team Erfgoed, gemeente Alkmaar.

Bekijk hier alle ‘Vondsten op vrijdag’.

Een fragment van een ‘kingsize’ grape uit dezelfde periode, gevonden aan het Verdronkenoord. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Bron: Erfgoed Alkmaar