De Groningse emeritus bioloog Herbert Prins vindt van wel en wil dat de poort terug keert naar Groningen, zo schreef hij in een brief die krant NRC afdrukte. Volgens hem staat er ‘nog één schrijnend geval van culturele kolonisatie door ‘Holland’ tentoongesteld in de tuin van het Rijksmuseum.’

Hoe die poort daar gekomen is? Welnu, in 1876 werd de vesting rondom de stad Groningen gesloopt, zo legt dagblad Trouw uit, dat de zaak uitzocht. ‘De verdedigingswallen waren militair gezien niet meer nodig en Groningen groeide uit zijn voegen.’ Alleen de poort bleef behouden, maar men wist niet zo wat er mee aan te vangen. Vervolgens mocht architect Pierre Cuypers de voorgevel meenemen naar zijn werkplaats in Amsterdam. In de tuin van het Rijksmuseum voegde hij de façade samen met de voorgevel van een poort uit Deventer.

En dat is zeer tegen de zin van Herbert Prins. ‘Het ergert mij als  ik zo’n belangrijke poort weggestopt zie bij het Rijksmuseum.’ Volgens hem staat de poort voor Groningse soevereiniteit, ‘maar toont nu de culturele supprematie van de stad,’ aldus de Groninger.

De Groningse publiekshistoricus Martin Hillenga vindt het echter wat overdreven om te spreken van binnenlandse roofkunst. ‘De vermeende pijn in Groningen is niet te vergelijken met die in de voormalige kolonieën,’ zegt hij tegen Trouw, waarmee hij onder andere doelt op de diamant van Banjarmasin, die de Nederlandse regering weer aan Indonesië heeft teruggeven.

Gezicht op de Herepoort uit Groningen in de tuin van het Rijksmuseum, vervaardiger: anoniem, ca. 1920 – ca. 1950. Collectie Rijksmuseum, Objectnummer RP-F-00-5821.

Taco Tel, bouwhistoricus van de gemeente Groningen, vindt het best een romantisch idee om de Herepoort terug te plaatsen, maar volgens hem zijn er wel een paar praktische problemen. Zo kan de poort niet worden teruggeplaatst op de originele plek. Dan staat-ie namelijk wat ongelukkig op het Hereplein, naast een busbaan. ‘We moeten blij zijn dat hij nu in de museumtuin staat, anders hadden we niks meer gehad.’

Een woordvoerder van het Rijksmuseum beklemtoont dat de façade van de Groninger Herepoort van de sloop is gered. ‘De poort werd in Groningen gezien als een sta-in-de-weg en afgebroken. Samen met andere geredde bouwwerken geven ze nu in de tuin een overzicht van de Nederlandse bouwkunst.’ Op de vraag of de poort ooit wordt teruggegeven antwoordt hij: ‘Ik kan niet in de toekomst kijken. Op dit moment is de poort onderdeel van onze collectie.’

Tekst: Arnoud van Soest