De tentoonstelling bestaat uit 16 fotoportretten van Amsterdamse Molukkers. Gastcurator is Huib Akihary, kunsthistoricus en voormalig curator en directeur van het Moluks Historisch Museum. Voor de tentoonstelling interviewde hij Amsterdamse Molukkers over hun leven in de stad en hun familiegeschiedenis.

Aan de hand van deze persoonlijke verhalen worden bezoekers meegenomen door een geschiedenis die de Molukken en Amsterdam al meer dan vier eeuwen met elkaar verbindt. De geschiedenis begint in de koloniale periode, waarin Amsterdam een belangrijke rol speelde in handel, machtsuitoefening en uitbuiting in de Indonesische archipel. De gevolgen daarvan werken tot op de dag vandaag door: in de inzet van veel Molukse mannen in het koloniale leger van voormalig Nederlands-Indië (KNIL), in de gedwongen migratie van Molukse gezinnen naar Nederland in 1951, en in de aanwezigheid van Molukse Amsterdammers die de stad en haar cultuur mede vormgeven.

Portret Vanessa Wattimena. Fotografie: Eva van Kesteren.

De wijk 

De Nederlands-Molukse fotograaf Eva van Kesteren maakte voor de tentoonstelling een nieuwe reeks van 16 fotoportretten. De serie is gebaseerd op het begrip de wijk: de naam die veel Molukse gemeenschappen gaven aan de woonplekken waar zij na hun aankomst in Nederland vanaf 1951 gezamenlijk werden gehuisvest. Van Kesteren fotografeerde de geportretteerden in hun eigen wijk en creëert met deze fotoserie als het ware een nieuwe, hedendaagse wijk: een plek van ontmoeting, waar voorbijgangers kennismaken met de verhalen van Amsterdamse Molukkers.

Een van de geportretteerden is Vanessa Wattimena, ook bekend als ‘Nessie.’ Zij groeide op in een Molukse wijk en zet zich in om Molukse cultuur en erfgoed zichtbaar te maken in Amsterdam. Met haar onderneming NESSIE en verschillende maatschappelijke projecten brengt zij mensen samen en houdt zij recepten en tradities levend.

Een ander verhaal komt uit een eerdere generatie en laat zien dat de geschiedenis van Molukkers in Amsterdam verder teruggaat dan 1951. Esther Apituley vertelt hoe haar grootvader, arts Hubertus Domingo Jan Apituley, al aan het begin van de 20ste eeuw naar Amsterdam kwam om geneeskunde te studeren. Hij behaalde in 1909 in Amsterdam zijn artsexamen en vestigde zich in 1924 met zijn gezin in de stad. Haar vader, Herman Apituley, werd vervolgens oogarts in Amsterdam-Noord

“De geschiedenissen van de Molukken en Amsterdam zijn al eeuwen met elkaar verweven,” zegt Imara Limon, Hoofd Conservatoren van het Amsterdam Museum. “Die verbondenheid onstond in een koloniale context en werkt tot op de dag van vandaag nog door in families en gemeenschappen. Met deze tentoonstelling maken we zichtbaar hoe die geschiedenis onderdeel is van Amsterdam. Als netwerkmuseum werken we samen met partners in de stad om zulke verhalen te ontsluiten en een vaste plek te geven in de geschiedenis van Amsterdam.” 

“Samangat! betekent “Top!” De Molukkers, prachtig geportretteerd door de Nederlands-Molukse fotografe Eva van Kesteren, voelen zich vooral Amsterdammer en laten dat ook met trots op de tentoonstelling ‘Samangat! Moluks in Amsterdam’ zien en horen,” aldus gastconservator Huib Akihary. “De geportretteerden hebben ieder hun eigen verhaal over hun Molukse roots, hun familiegeschiedenis en hun binding met Amsterdam en het zich boven al Amsterdammer voelen. Mooie verhalen over geluk, veerkracht, hoop en verbinding met elkaar en vooral met mede Amsterdammers. Wij zijn Amsterdammers en wij zijn Moluks: “Samangat!” Top!” 

Familieportret familie Apituley. Fotografie: Eva van Kesteren.

Aandacht voor de Moluks-Amsterdamse geschiedenis

Het herdenkingsjaar markeert 75 jaar sinds de aankomst van Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen in Nederland. In Amsterdam vormt het een aanleiding om de Moluks-Amsterdamse geschiedenis zichtbaarder te maken en een brede plek te geven in het verhaal van de stad. Het Amsterdam Museum geeft hier samen met de gemeente Amsterdam en het Nationaal Slavernijmuseum invulling aan met de buitententoonstelling Samangat! Moluks in Amsterdam op de Kop van Java.

De tentoonstelling sluit aan bij de toekomstige plek van het Nationaal Slavernijmuseum op de Kop van het Java-eiland. Het Nationaal Slavernijmuseum vertelt het hele verhaal van het Nederlandse slavernijverleden: van de Amerika’s tot trans-Atlantisch en Indisch-Oceanisch. In de tussenperiode organiseert het museum programma’s en pop-up tentoonstellingen over diverse onderwerpen in relatie tot het slavernijverleden en de doorwerking ervan in het hele Koninkrijk. In het kader van het herdenkingsjaar is in Hotel Jakarta Amsterdam, op loopafstand van Samangat!, een gratis presentatie te zien over de succesvolle Molukse voetbalsters Janny Timisela en Rocky Hehakaija.

Eerdere buitententoonstelling van het Amsterdam Museum – ‘Vrouwen van Amsterdam’. Fotografie: Willemieke Kars.

De buitententoonstelling ‘Samangat! Moluks in Amsterdam’ is te zien van 30 juli t/m 22 oktober 2026 op de Kop van Java in Amsterdam en is gratis toegankelijk voor het publiek.

Bron: Amsterdam Museum