Bernard Essers – Dromen in het duin

24-05-2026 - 01-11-2026

Op zondag 24 mei 2026 opent in Museum Kranenburgh de tentoonstelling Dromen in het duin, waarin aandacht wordt gevraagd voor de verfijnde houtsneden en -gravures van kunstenaar en begaafd vakman Bernard Essers (ID/NL, 1893-1945), die in de jaren 1920 en 1930 deel uitmaakt van de kunstenaarsgemeenschap in Bergen. Zijn grafisch werk is zowel artistiek als technisch van uitzonderlijke kwaliteit, maar bleef lange tijd onderbelicht.

2 min

Geïnspireerd door zijn jeugd op Java en de Aziatische prentkunst, de Engelse Arts and Crafts-beweging en het Nederlands symbolisme ontwikkelt Essers een unieke stijl, waarin hij zowel zijn liefde voor de natuur als zijn belangstelling voor mythen, legenden en literaire thema’s tot uitdrukking brengt. Curator Eliane Odding selecteerde voor Dromen in het duin een 70-tal werken uit de collecties van Museum Kranenburgh en particulieren. Naast vrij werk omvat deze selectie illustraties voor boeken en tijdschriften waaronder Wendingen, het kunst- en architectuurforum voor progressief Nederland (1918 – 1933).

Bernard Essers, Omslag illustratie voor Wendingen, 1923. Foto via Rijksmuseum, Amsterdam.

Hoewel Bernards Essers al op zevenjarige leeftijd naar Nederland komt, blijft de herinnering aan zijn vroege jeugd op Java doorwerken in zijn artistieke beeldtaal. Hij volgt opleidingen in Amsterdam en Londen en maakt kennis met de ideeën van de Engelse Arts and Crafts-beweging over vakmanschap, ornamentiek en de relatie tussen vorm en functie. In Bergen gaat hij in de leer bij de grafici Job Graad van Roggen (NL, 1867-1959) en Jaap Veldheer (NL, 1866-1954), pioniers van de kunstenaarsavant-garde die aan het begin van de 20ste eeuw in Bergen neerstrijkt. Essers verhuist in 1920 eveneens naar Bergen. Hoewel hij zich beweegt in het netwerk van kunstenaars van de Bergense School, blijft hij artistiek volledig zijn eigen weg gaan.

Bernard Essers, Duinpan met twee figuren, ca. 1925, houtsnede, collectie Museum Kranenburgh. Foto: Michel Claus.

Wanneer hij rond 1918 in contact komt met de kunstenaars Jan Toorop (ID/NL 1858-1928) en Lodewijk Schelfhout (NL, 1881-1943), centrale figuren binnen het Nederlands symbolisme, voelt Essers zich aangetrokken tot deze stroming die geestelijke verdieping zoekt en, net als de Engelse Arts and Crafts-beweging, een combinatie van stilering, heldere lijnen en een decoratieve benadering propageert. Essers componeert zijn taferelen tot volmaakte, sprookjesachtige voorstellingen, waarin de schoonheid van de natuur centraal staat. Meer dan welke collega-kunstenaar in Bergen ook blijft Essers gefascineerd door de duinen, polders en bossen en wat zich er afspeelt.