In dit prachtige Hollandse weidelandschap met strijkmolens, een belangrijk broedgebied voor weidevogels, stonden 700 jaar geleden twee grote kastelen, De Nieuwburg en de Middelburg. Dit nu zo vredige gebied was toen het strijdtoneel van de lange strijd tussen Holland en de West-Friezen. In 1517 stak de bende van Grote Pier de kastelen in brand. Ze zijn daarna nooit meer herbouwd.

Getuigen gezocht

Inmiddels weten we al best veel over deze kastelen. Dankzij een hele reeks archeologische onderzoeken. Zowel onder als boven de grond. Maar de archeologen blijven altijd op zoek naar meer informatie. Bijvoorbeeld van mensen die getuige waren van de opgravingen hier, tussen 1970 en 1976. Alle informatie die kan bijdragen om het verhaal over de kastelen compleet te maken, is welkom!

Was je erbij? Heb je verhalen die je met de archeologen wilt delen? Of misschien zelfs een vondst van één van de opgravingen? Stuur een mail naar erfgoed@alkmaar.nl. En vermeld je contactgegevens en je verhaal. De archeologen willen graag alles vastleggen wat er te zien en te vertellen is. Dat betekent ook dat je een eventuele vondst niet hoeft in te leveren.

Bezoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed om de kasteelterreinen te onderzoeken. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Grondwaterstand is belangrijk

Intussen is het belangrijk om goed voor het monument te zorgen. De resten zitten weliswaar veilig onder de grond. Maar stel dat het daar te droog wordt, dan zouden houten resten van bijvoorbeeld funderingen, bruggen of bijgebouwen van het kasteel, snel achteruitgaan. De grondwaterstand is dan ook één van de dingen waar de specialisten van de rijksdienst naar kijken. Met een boorguts, een soort lange halve appelboor, halen ze steeds een stuk grond naar boven. Als je dat dan plat afsnijdt, met een boormes langs de holte met grond, zie je precies de lagen zoals ze in de grond zitten.

Die herkennen de specialisten meteen. Elke soort laag heeft een code en die worden allemaal vastgelegd via de tablet. Er zit bijvoorbeeld gruis en mortel in, dat bij de afbraak van het kasteel terecht kwam in het water van de gracht. En baksteengruis is dankzij de kleur eenvoudig te herkennen, zoals hier op het terrein van de Middelburg.

Baksteengruis op het terrein van de Middelburg. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Onze archeologen kennen het terrein inmiddels als hun broekzak. Vandaag waren Nancy en Guus erbij. Nancy is gespecialiseerd in onderzoek naar verdwenen kastelen. En Guus heeft ook de nodige ervaring op dit gebied. Zij konden dan ook verschillende plekken aanwijzen waar een boring waarschijnlijk de meeste informatie zou opleveren. En waarvan ze zich afvragen hoe de bodemopbouw eruitziet daar. Ook uit de voormalige grachten zijn monsters genomen. Zoals hier waar de gracht bij de Nieuwburg liep, tussen de voor- en hoofdburcht.

In de grachten is bij de afbraak van de kastelen destijds veel afval in terechtgekomen. Maar het was ook de plek waar de secreten ofwel de toilethokken op uitkwamen, en waarin tijdens het gebruik van de kastelen ook al afval werd gedumpt.
Het onderzoek van de rijksdienst wordt op dit moment verder uitgewerkt. De resultaten kunnen straks worden toegevoegd aan de informatie die er al is over de kastelen, waardoor we weer een stapje verder komen met het verhaal.

Vondst op vrijdag wordt samengesteld door Guus van den Berg, archeoloog team Erfgoed, gemeente Alkmaar.

Bekijk hier alle ‘Vondsten op vrijdag’.

Boring op de locatie waar de gracht bij de Nieuwburg liep. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Bron: Erfgoed Alkmaar