De vondst van deze week is een fors formaat steekbeitel met een lengte van ruim een halve meter. Gevonden in een zeventiende-eeuwse beerput op het achtererf van een huis aan de zuidzijde van de Langestraat (nummer 73-77). Dat is niet ver van de plek waar het houten hamertje gevonden werd. Dat was schuin aan de overkant, bij het Wapen van Heemskerk  aan de Breedstraat.

Bij eerste beschouwing van zo’n fors stuk handgereedschap denk je misschien automatisch dat er vast een zware hamer nodig was om ermee te beitelen. Maar dat ligt toch anders. Deze steekbeitel is juist een instrument om op een meer verfijnde manier vorm te geven aan het hout. Bijvoorbeeld bij het maken van een halfhout verbinding, waarbij je uit twee stukken hout, gelijke delen wegsteekt, zodat ze naadloos in elkaar passen.

De steekbeitel van de opgraving Langestraat 73-77, aan beide platte zijden gefotografeerd. Waarschijnlijk afkomstig uit de zeventiende eeuw. Beeld: Erfgoed Alkmaar.

Het houten heft wordt gebruikt om de beitel vooruit te duwen. En het stalen deel (de beitel zelf) gebruik je om de richting van de duwkracht te bepalen. Vaak begin je met een smallere maat beitel, soms nog wel in combinatie met een houten hamer. En meer naar het einde toe ga je dan over op een bredere maat beitel die je met de hand bedient. Het lijkt misschien wat vreemd, maar een dergelijke forse steekbeitel geeft de handwerker veel meer controle. Precies wat je wilt bij het maken van stevige verbindingen die strak op elkaar moeten aansluiten. Er is dan ook geen enkel spoor te vinden van hamerslagen op de achterzijde van het heft. Nee, dit was een stukje fijngereedschap vermomd als grove bruut.

En ook nu weer bijzonder dat zo’n fraai en zo te zien gaaf stuk gereedschap in een beerput beland is. Zat er toch een knoest in het hout en schoot de schrijnwerker uit, waarna het kostbaar werktuig zijn handen uit vloog? Als het echt zo gegaan is, zullen er op dat moment wel even wat minder verbindende termen hebben geklonken…

Vondst op vrijdag wordt samengesteld door Guus van den Berg, archeoloog team Erfgoed, gemeente Alkmaar.

Bekijk hier alle ‘Vondsten op vrijdag’

Bron: Erfgoed Alkmaar