De selectie is opgenomen in een advies aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De minister beslist uiteindelijk welke van deze tradities namens het Koninkrijk der Nederlanden wordt voorgedragen voor internationale erkenning. Dat besluit wordt in april verwacht.

Selectie uit nationale inventaris

De vijf kandidaten zijn gekozen uit de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. De Raad voor Cultuur ontving meer dan dertig aanmeldingen en bracht deze terug tot een shortlist van vijf elementen die volgens de Raad het meeste kans maken op internationale erkenning.

Voor een mogelijke voordracht moesten erfgoedgemeenschappen zelf aangeven dat zij een nominatie wilden. Daarnaast moest het erfgoed goed georganiseerd zijn en moesten betrokkenen bereid zijn actief mee te werken aan het opstellen van een uitgebreid nominatiedossier.

Ook moest het erfgoed bijdragen aan maatschappelijke waarden zoals verbinding, duurzaamheid en culturele diversiteit.

Pride Amsterdam, 2019. Foto: Tadeáš Bednarz, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

De vijf kansrijke kandidaten

De shortlist bestaat uit vijf uiteenlopende vormen van levend erfgoed:

Leidens Ontzet (1574)

De jaarlijkse herdenking en viering van het Leidens Ontzet op 3 oktober staat centraal in de identiteit van de stad Leiden. De traditie combineert historische herdenking met feestelijke activiteiten en heeft een sterke lokale verankering. Volgens de Raad voor Cultuur speelt educatie hierbij een belangrijke rol en blijft de traditie zich ontwikkelen.

Heggenvlechten

Het ambacht van heggenvlechten is een eeuwenoude techniek om heggen te onderhouden en te versterken. Het vakmanschap verbindt natuurbeheer, landschap en gemeenschap en draagt bij aan biodiversiteit en kennisoverdracht tussen generaties.

Het fanfareorkest

Fanfareorkesten vormen een belangrijke muzikale traditie in Nederland. Ze brengen mensen van verschillende leeftijden en achtergronden samen en spelen een belangrijke rol in het sociale en culturele leven van veel dorpen en steden.

Pride Amsterdam

Pride Amsterdam is een feestelijke en tegelijk emancipatoire traditie die aandacht vraagt voor vrijheid, diversiteit en acceptatie van seksuele en genderdiversiteit. De Raad voor Cultuur benadrukt het verbindende karakter van het evenement en de maatschappelijke betekenis ervan.

Woonwagencultuur

De woonwagencultuur is een leefcultuur die sterk draait om familiebanden, identiteit en autonomie. Volgens de Raad is internationale erkenning belangrijk voor de zichtbaarheid en waardering van deze gemeenschap en haar tradities.

Internationale UNESCO-lijst

De Representatieve Lijst van UNESCO toont de wereldwijde diversiteit aan immaterieel erfgoed, zoals rituelen, feesten, ambachten, muziek en sociale tradities. De lijst is geen ranglijst van “beste” erfgoed, maar heeft als doel levend erfgoed zichtbaar te maken en te helpen beschermen.

Het UNESCO-verdrag voor immaterieel cultureel erfgoed bestaat sinds 2003. Het Koninkrijk der Nederlanden is sinds 2012 bij dit verdrag aangesloten.

Vanuit het Europese deel van het Koninkrijk zijn eerder al vijf elementen op de internationale UNESCO-lijst geplaatst.

Vervolg van de procedure

Na de keuze van de minister wordt samen met de betrokken erfgoedgemeenschap een uitgebreid nominatiedossier opgesteld. De voordracht moet uiterlijk 31 maart 2027 bij UNESCO worden ingediend. Daarna volgt een internationale beoordeling die ongeveer anderhalf jaar duurt.

Het proces wordt begeleid door het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN), dat gemeenschappen ondersteunt bij de voorbereiding van een mogelijke nominatie.

Bron: De Erfgoedstem