De stichting ontstond nadat het Rijk in 2016 een deel van zijn monumentenbezit afstootte. Via de Nationale Monumentenorganisatie (NMo) kwamen deze objecten onder bij Monumentenbezit. Het ging om een breed palet aan cultuurhistorische gebouwen, waaronder kerken, kastelen, ruïnes en vestingwerken. Vijf objecten behoren tot de Top 100 monumenten van Nederland en de vestingwerken van Naarden hebben de status van UNESCO Werelderfgoed. Vanaf het begin stond één doel centraal: het zorgvuldig behouden van de monumenten én het delen van hun verhalen met een breed publiek.

Monument-inclusief werken

Waar veel erfgoedorganisaties zich richten op één type monument, kiest Monumentenbezit bewust voor een brede benadering.
“Wij zijn monument-inclusief,” zegt directeur-bestuurder Mark van den Bos. “Alle typen monumenten zijn welkom. Juist monumenten die moeilijk te exploiteren zijn, vraagt om een partij die het belang van het erfgoed zelf vooropstelt, borgt voor de lange termijn en zonder dat rendement of functie leidend is.”

Officiële opening kasteel Slangenburg. Foto: Stichting Monumentenbezit.

Van beheer naar publieksfunctie

Met het verkrijgen van de POM-status in 2022 werd het professionele karakter van Monumentenbezit officieel erkend. In de jaren daarna volgde een volgende ontwikkelfase, waarin de organisatie nadrukkelijk investeerde in de publieksfunctie van monumenten. Een speciaal team richt zich op openstelling, programmering en exploitatie in eigen beheer.

Daarmee verschuift de rol van Monumentenbezit van uitsluitend beheerder naar actieve exploitant. Van den Bos: “Door bezoekers te ontvangen, verhalen te vertellen en activiteiten te organiseren, krijgen de monumenten een levendige en eigentijdse rol. De publieksfunctie wordt zo sterker, samenhangender en professioneler ingevuld, en draagt bij aan een duurzaam gebruik van deze bijzondere plekken.”

Kennis en vakmanschap als basis

Beheer, restauratie en publieksbereik vormen samen het fundament van de organisatie. Monumentenbezit ontwikkelt zich bovendien steeds meer als leeromgeving voor jong talent en investeert actief in onderzoek, kennisontwikkeling en samenwerking met nationale en internationale partners. “We zijn steeds vaker niet alleen uitvoerder, maar ook kennisdrager en gesprekspartner,” aldus Van den Bos.

Blik op 2035

Voor de komende jaren zet Monumentenbezit in op verdere groei van de portefeuille, met als ambitie jaarlijks ten minste één nieuw monument te verwerven. Het gaat daarbij om objecten waarvoor geen passende marktoplossing bestaat en die bewust worden ondergebracht bij Monumentenbezit als onafhankelijke trust, gericht op duurzame instandhouding en continuïteit.

“In 2035 is Monumentenbezit meer dan een beheerorganisatie,” zegt Van den Bos. “Onze monumenten zijn plekken waar verleden en toekomst elkaar raken en waar mensen niet alleen komen kijken, maar ook actief deelnemen.”

Door samenwerking met partners binnen en buiten de erfgoedsector – op het gebied van cultuur, innovatie en technologie – wil Monumentenbezit een breder en diverser publiek bereiken. Daarmee positioneert de organisatie zich nadrukkelijk als samenwerkingspartner voor erfgoed als onderdeel van de maatschappelijke opgaven van nu en morgen.

Bron: De Erfgoedstem