Oneindig Noord-HollandBeleef de geschiedenis van jouw provincie
NL | EN
24 mei 1890

Luilakken

Op de zaterdagochtend voor Pinksteren wordt er op een aantal plekken in het westen van Nederland Luilak gevierd, een kwajongensfeest of volksgebruik waarbij de zogenoemde luilak op allerlei manieren uit zijn of haar schoonheidsslaap wordt gewekt. Georganiseerd vermaak, moest jongeren ervan weerhouden ongein uit te halen. Zo is er in Haarlem al sinds 1890 sprake van een bloemenmarkt.

Belletje trekken, blikjes achter de fiets aan slepen, brullen, toeteren, met eieren gooien, zijspiegels van auto’s vernielen en soms zelfs een brandje stichten, allemaal om langslapers in de vroege ochtend wakker te maken en al dan niet te bespotten: “Luilak, beddezak, staat om negen uren op, negen uren half tien, dan kan men de luilak zien!” De ene keer slaap je er doorheen, de andere keer staat jouw kat de boter van de ramen van de overburen af te likken en hebben de minder onschuldige luilakkers hun handtekening achtergelaten in de lak van de auto.

In de loop van de geschiedenis zijn er diverse luilakgebruiken te vinden. In Haarlem en omstreken liepen jongens in de negentiende eeuw tijdens Luilak met de zogenaamde ‘klisseboer’, de luilak bedekt met kleverige bloempjes, al zingend rond. Aan het eind van de wandeling werd de arme ‘looie lak, slaperige zak’ de sloot in gegooid. Dat Luilak onlosmakelijk verbonden lijkt te zijn met Pinksteren blijkt wel uit de opvallende gelijkenis tussen deze ‘klisseboer’ en een verhaal van de gebroeders Grimm over hoe er in Duitsland tijdens Pinksteren ‘de groene man’, een jonge boer behangen met groen, werd rondgevoerd.

Gerelateerd artikel

Luilak, beddezak Luilakken