Oneindig Noord-HollandBeleef de geschiedenis van jouw provincie
NL | EN
21 april 1941

De aanslag op het Prinsen Bolwerk

In de nacht van 20 op 21 april 1941 werd op het Prinsen Bolwerk in Haarlem een Duitse spoorwegman neergeschoten. Voor zover bekend was het de eerste keer tijdens de bezetting dat in Haarlem een Duitser onder vuur kwam te liggen. Drie weken later arresteerde de Sicherheitsdienst (SD) de dader in Rotterdam. Hij was opgespoord door Anton van der Waals, de sluwste en gevaarlijkste landverrader uit de oorlogsjaren. Het was diens eerste 'werkstuk' en Van der Waals bewees daarmee zijn waarde voor de Duitse contraspionage. Nog voor het einde van de oorlog zou hij meer dan honderd verzetsmensen verraden. Ruim zestig van hen stierven in concentratiekampen of vonden de dood voor het vuurpeloton. Een van hen was Hans Bierhuijs, de schutter in de nacht op het Prinsen Bolwerk.

Schoenmaker en een medeverzetsman uit de groep van broeder Joseph, Willem Zietse, werden op 6 mei 1941 in Rotterdam in de val gelokt. Van der Waals alias De Wilde had hun wijs gemaakt dat hij hen met de code en enkele andere documenten naar Engeland kon laten vertrekken. Ze vielen echter in de handen van een arrestatieteam van de SD. Uit hun verhoor, of uit gesprekken van Van der Waals met Schoenmaker en Zietse toen ze hem nog vertrouwden, kwam de identiteit vast te staan van de schutter op het Prinsen Bolwerk. Voor Hans Bierhuijs werd nu ook een val opgesteld. Op 11 mei werd hij gearresteerd en twee weken later was vrijwel de gehele groep van broeder Joseph opgerold.

Van der Waals kreeg via de SD de beloning uitbetaald die Plekker had uitgeloofd. Bierhuijs, Henk Schoenmaker en broeder Joseph Klingen werden gefusilleerd. Zietse overleefde de oorlog en getuigde in het proces tegen Van der Waals. Die werd op 7 mei 1948 ter dood veroordeeld. Op 26 januari 1950 vond de voltrekking van het vonnis plaats. Zelfs de zeer pacifistische koningin Juliana wenste de grootste verrader uit de oorlog geen gratie te verlenen. Kort voor zijn executie bekende Van der Waals dat hij “een erg slecht mens was geweest”. Voor één keer sprak hij de waarheid.

Gerelateerd artikel

De aanslag op het Prinsen Bolwerk