Het provinciebestuur van Noord-Holland is in de tweede helft van de negentiende eeuw begonnen met het aanleggen van een verzameling kaarten en prenten over de provincie. Op 25 september 1866 schreef de toenmalige provinciaal archivaris dr. P. Scheltema de Gedeputeerde Staten der Provincie Noord-Holland aan met het advies om de collectie van dertien manuscriptkaarten van Noord-Hollandse steden te kopen, die rond 1560 getekend zijn door Jacobus van Deventer in opdracht van Filips II. De kaarten waren op dat moment eigendom van de heer W. Eekhoff te Leeuwarden. Eekhoff vroeg er 250 gulden voor, maar dat vond Scheltema een te hoge prijs. Hij adviseerde de Gedeputeerde Staten om 150 gulden te betalen. De Staten machtigde Scheltema in een brief op 26 september 1866 voor de aankoop (ter waarde van 150 gulden) ten behoeve van het provinciaal archief.
Dit was de eerste aanzet tot wat in 1888 de Provinciale Atlas Noord-Holland zou worden. In dat jaar kocht provinciaal archivaris C.J. Gonnet een belangrijke collectie topografische tekeningen, prenten en kaarten bij boekhandelaar Schuitemaker in Purmerend. In 1923 heeft de provincie Noord-Holland het beheer van de Provinciale Atlas Noord-Holland overgedragen aan het Rijksarchief in Noord-Holland (RANH), later het Noord-Hollands Archief (NHA).
Omslagbeeld: door Jacobus van Deventer, ca. . Collectie , Noord-Hollands Archief.