Verhalen

De vitaliteit van Opmeer

Een stuk vlees op je bord. In hoeveel plaatsen is dat geweest voordat het als ‘eindproduct’ tussen je aardappels dampt? Hoeveel landen waren erbij betrokken?

>

De grootste boer van Noord-Holland

De grootste boer van Noord-Holland woont aan de Langereis tussen Hoogwoud en Winkel. John Klaver en zijn vrouw Anita hebben maar liefst 400 koeien (het is het jaar 2010) en ze willen uitbreiden naar 750. Een megastal. En denk maar niet dat de beesten overdag in de wei lopen.

>

De aard van het beestje

West-Friezen zijn een volk apart, zeggen ze. De West-Friese zelfstandigheid is een begrip en hun vrijheidsdrang dragen ze hoog in het vaandel. West-Friezen zijn er trots op West-Fries te zijn. En dat gevoel is onlosmakelijk verweven met het land.

>

Voormalige villa Cruysbergen

In 1898 besloot schrijver, psychiater en wereldverbeteraar Frederik van Eeden in zijn woonplaats Bussum de kolonie ‘Walden’ te stichten. Villa Cruysbergen was het hart van de kolonie en is helaas verdwenen. Op deze plek ligt nu een industrieterrein. Walden lag langs de Franse Kampweg en de Nieuwe ’s Gravelandseweg in Bussum. De woon- en werkgemeenschap lag verscholen tussen het groen en bestond uit allerlei hutten en villa’s.n nFrederik van Eeden vernoemde de gemeenschap naar het gelijknamige boek van Henry David Thoreau uit 1854. De Amerikaan beschreef daarin hoe hij zo eenvoudig mogelijk probeerde te leven in een zelfgebouwd huisje in een bos bij een meer. Van Eeden wilde dat ook. Hij droomde van “een sober buitenleven, handenarbeid en studie. Geen geldmakerij meer, de band met het kapitaal zoo klein mogelijk, de eigen voortbrenging zoo groot mogelijk.”

>

Honkbalstadion Pim Mulier

In 1963 werd het naar Pim Mulier vernoemde honkbalstadion gebouwd. Het was de eerste vaste honkbaltribune van Europa en heeft een capaciteit van 2.500 zitplaatsen. Vanaf de tweede editie is het Pim Mulier honkbalstadion stadion de vaste thuisbasis voor de tweejaarlijkse Haarlemse Honkbalweek, het invitatietoernooi waar het Nederlands honkbalteam in aantreedt tegen buitenlandse teams. Sinds 1998 is het toernooi alleen op invitatie bestemd voor landenteams. Het Nederlands honkbalteam heeft het toernooi drie keer gewonnen (in 2004 en 2006 en 2010).nPim Mulier staat bekend als de vader van de Nederlandse sport. In 1879 richtte hij op 14-jarige leeftijd de eerste Nederlandse sportclub op: de Haarlemse Football Club. De vitale Mulier deed aan atletiek, bandy – de voorloper van (ijs)hockey – , cricket, schaatsen, tennis en zwemmen. Hij reed de allereerste Elfstedentocht in 1890 en zorgde ervoor dat het een officiële wedstrijd werd. Het kruisje dat alle rijders nog altijd krijgen, is door Mulier ontworpen. Op zijn initiatief startte in 1909 de eerste wandelvierdaagse van Nijmegen.

>

Zaanse schans

In 1574 werd onder bevel van de gouverneur van het Noorderkwartier Diederik Sonoy (1529-1597) aan de Zaanoever de Zaanse Schans opgeworpen, iets ten zuiden van de huidige Zaanse Schans, als bolwerk tegen de Spaanse troepen. Het was een roerige periode sinds het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog in 1568. Ook nadat vele steden zich achter Willem van Oranje (1533-1584) schaarden, duurde het nog tot februari 1578 tot het nabijgelegen en Spaansgezinde Amsterdam zich overgaf en onder invloed van de hervormde Oranjegezinden kwam te staan.

>

Afspraak om 4:15

Donderdag. Opstaan om 3:15. Ik loop in het donker over de camping in Aartswoud naar het gebouwtje met de keuken, douches en eetzaal. We zijn met z’n vieren wakker en we glimlachen allemaal, zo van: ongelofelijk hè?n nAangekomen bij de boerderij van de familie Klaver tref ik Tim, de eigenaar, in de melkput. Aan weerszijden staat een rij koeien met de achterkanten naar de put. De mensen in de put hebben de uiers op werkhoogte. Er hangen verdeelstukken waar vier zuigers aan vastzitten. De melkmachine klikt en sist in een rustige cadans. Ik mag helpen bij het melken. Tim legt het uit, het is niet moeilijk. Knik het slangetje aan de zuiger om die niet loos te laten zuigen. Gebruik je wijsvinger om de speen in de zuiger te sturen, laat ‘m vast zuigen, de volgende kan er aan. Elke koe is anders, dat zie je zo. Hoog of laag op de benen, grotere of kleinere uiers, spenen dichtbij of ver uit elkaar. Met een doekje van tevoren de spenen schoonmaken, een doekje per koe. Daar reageren ze ook allemaal anders op. Als alle zuigers hebben losgelaten, is het melken klaar. Het hek voor de koeien gaat neer en de volgende lichting kan erin.n nTim geeft geduldig antwoord op mijn vragen. Wat is dit, waarom doe je dat. Af en toe moet hij even een koe wat extra aandacht geven of apart zetten, dan is hij weg en springt Darek bij. Darek komt uit Polen. In eenvoudig Engels legt hij uit dat er door overstromingen in Polen veel land onbruikbaar is geworden. Koeien tot zo hoog (hij wijst) in het water en zes miljoen werklozen.nIk praat wat met Peer, een werknemer van allerlei klussen doet in het bedrijf. Hij vertelt over de nieuwe machine, die freest het kuilvoer af, laadt het in een bak waarin de voedingssupplementen kunnen worden toegevoegd en machinaal met het kuilgras worden vermengd. Vervolgens legt de machine het voer in een keurige streep langs de goot waar de koeien er bij kunnen om te eten. We gaan koffie drinken bij de geitenboerderij van de familie. Ik rijd met Willem mee. Ik vraag hem over de uitbreiding van het bedrijf. Hij vergelijkt het agrarische bedrijf met andere bedrijfstakken, overal is hetzelfde aan de hand: wie groeit, overleeft. Het is eten of gegeten worden, zegt hij. Dus groeien ze door. Hij is zich zeer bewust van de scheve verhoudingen die ontstaan op de markt, de supermarkten die voor een spotprijs producten willen leveren. Het familiebedrijf is op mondiale schaal onzichtbaar, maar er zijn wel afnemers op de wereldmarkt: Rusland, Japan. De kracht van het bedrijf zit ’m in de korte lijnen, in de flexibiliteit. Makkelijker dan grote bedrijven kunnen de broers hun aanbod aanpassen en nieuwe producten op maat ontwikkelen als daar vraag naar is.n nOp de terugweg heeft Willem het over het verlies van de binding die de mens met zijn voedsel heeft. Wie weet nog hoe hij/zij een kip moet slachten? Hoe dingen groeien? Wie weet nog hoe producten er uit horen te zien, te smaken? Veel van wat in de supermarkt ligt heeft te weinig smaak. De nadruk ligt op goedkoop, niet op kwaliteit. Als de consument meer zou willen neertellen voor een goed product, zou de schaalvergroting niet zo extreem hoeven worden.n nVoor ik vertrek, vertel ik Tim nog van de opdracht die ik mee heb gekregen op deze ‘stage’: maak een ode aan melk. Ik beken dat ik geen ode heb voorbereid, maar ik kan wel vertellen hoe ik als vormgever over zo’n opracht nadenk. Als kind al was ik dol op melk. Melk is er bij mijn ontbijt en als ik koffiedrink … Allemaal momenten die voor mij vertrouwd zijn en zoiets als ‘thuis’ betekenen. Daarom zou ik willen nadenken over de vraag: hoe bouw ik een huis van melk? Als voorbeeld laat ik een foto zien die ik die ochtend heb gemaakt. De ruimte onder de koeien zou ik uit kunnen vergroten zodat je onder hun buiken en uiers kunt staan, met de poten als zuilen die het dragen. Dan sta je in een huis onder de moeders van melk.   Bij het afscheid schudden we handen. Tim zegt dat ik altijd welkom ben om terug te komen als ik meer wil weten.n nTim Klaver

>

Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen

Aan het Jan Nieuwenhuizenplein, midden in het oude Edam, bevindt zich op nummer 9 een Zeventiende-eeuws huis met trapgevel en gevelsteen met een struisvogel. Daar werd op 16 november 1784 ‘Het Nut’ opgericht, het belangrijkste culturele genootschap van de negentiende eeuw. Tegenwoordig is daar nog altijd het landelijk bureau van de organisatie gevestigd.

>

De albums van Verkade

Voetbalplaatjes, dierenplaatjes, gogo’s, flippo’s en noem maar op. Allemaal verzamelacties die klanten moeten bewegen bij die ene supermarkt dat ene merk chips te kopen. Al vanaf begin twintigste eeuw hebben Zaanse ondernemingen verzamelalbums uitgebracht om klanten aan zich te binden.

>

Schetsend langs de Amstel

Aan de Amsteloever ter hoogte van de Kalfjeslaan staat een standbeeld van Rembrandt. De beroemdste schilder van de Gouden Eeuw wandelde graag langs de rivier. Hij vereeuwigde het Amstelland in allerlei tekeningen en etsen.

>

Het Media Park

De televisie vierde in 2011 haar zestigste verjaardag. Radio en televisie zijn niet meer weg te denken uit de Nederlandse huiskamers. Brandpunt van de uitzendingen is Hilversum, waar zich het Media Park bevindt.

>

Amsterdam: creatieve sector

Eind 2011 betrekt het Filmmuseum een gloednieuw futuristisch pand aan de IJ-oever, tegenover het Centraal Station. De creatieve sector bloeit tegenwoordig volop in Amsterdam-Noord. De hoofdstad geldt al sinds de Gouden Eeuw als een brandpunt van kunst en cultuur.

>

Kunstenaarsdorp Bergen

Het Museum Kranenburgh in Bergen opende eind 2011 opnieuw zijn deuren onder de naam ‘Nieuw Kranenburg’. Het museum voor beeldende kunst is gevestigd in de villa van het voormalige burgemeestersechtpaar Van Reenen. Rond 1900 wisten zij van Bergen een waar kunstenaarsdorp te maken.

>

Beatles in Blokker

In het Westfriese Blokker staat een standbeeld van The Beatles. Op 6 juni 1964 speelden zij in de nabijgelegen veilinghal. Het was de enige keer dat zij in Nederland zouden optreden. En ook al duurden hun twee concerten niet langer dan 25 minuten, het spektakel bezit voor altijd een magische glans.

>

Jan Wolkers: Verliefd op Texel

De biografie van schrijver, beeldhouwer en schilder Jan Wolkers verscheen in 2012. Texel neemt daarin een belangrijke plaats in. De eigenzinnige Wolkers (1925-2007) was zijn levenlang verliefd op het eiland.

>

Hoe tem je de waterwolf?

Gulzig was de meedogenloze Waterwolf. En bloeddorstig. Hoe harder de storm, hoe meer het Haarlemmermeer zijn tanden liet zien. Dan verslond het huizen en landerijen, hele dorpen zelfs. Het zeventiende-eeuwse dorpje Nieuwerkerk verdween van de aardbodem, verorberd door de ‘Waterwolf’, de bijnaam die het Haarlemmermeer van de angstige bevolking kreeg.

>