Het huisje van smid Gerrit Kist in Zaandam

Van 18 tot en met 25 augustus 1697 verbleef de Russische tsaar Peter de Grote in het achterhuis van smid Gerrit Kist aan het Krimp in Zaandam. Het Krimp was als tweede straat achter de Hogendijk in de 17e eeuw ontstaan als gevolg van de bevolkingstoename in die periode. In grote huizen aan de hoge en droge Hogendijk woonden de rijke scheepsbouwers. In de huisjes langs het laaggelegen, vochtige Krimp woonden en werkten werfarbeiders. Na zijn 8-daags verblijf schijnt Peter ook bij zijn bezoek in 1717 het huisje van Gerrit Kist te hebben bezocht. Dit tegen de zin van Kist, die zei dat nooit huur betaald was voor die week twintig jaar eerder.

Detail uit 19e-eeuwse centsprent.

Plaatje 2 uit 19e-eeuwse centsprent ‘Eenige bijzonderheden uit het leven van Peter den Grooten’, drukkerij T.C. Hoffers te Rotterdam. Beeld: collectie Gemeentearchief Zaanstad.

Detail uit 19e-eeuwse centsprent.Detail uit 19e-eeuwse centsprent.

Uit aantekeningen bewerkt door Jacobus Scheltema (1814)

“Wat deze ook aanvoerde dat zijne geringe woning en de toestand van zijn huisgezin zulks niet toelieten dit baatte niets. De Czaar volhardde, en men besloot derhalve eene weduwe, die in het achterhuisje van de woning van Kist haar verblijf hield, zoo mogelijk te bekoopen, om hetzelve te ontruimen en bij haren vader te gaan wonen, het welk voor zeven guldens gelukte. Dit verblijf, bestaande uit ééne kamer en een daar in uitkomend schuurtje en loodsje, werd nu door den Monarch betrokken, en Kist kreeg stelligen last bij hoog en bij duur, om den Czaar en zijnen hoogen rang aan niemand bekend te maken.”
Meer lezen over Jacobus Scheltema.

Het interieur van het Czaar Peterhuisje met de bedstee.

Beeld: Wikimedia Commons.

Het interieur van het Czaar Peterhuisje met de bedstee.Het interieur van het Czaar Peterhuisje met de bedstee.

Anna Paulowna

In de loop van de 18e eeuw raakte het huisje in de vergetelheid. Pas in 1780 werd het herontdekt en uiteindelijk in opdracht van koningin Anna Paulowna ontdaan van zijn voorhuis en voorzien van een overkapping. Het nu nog bestaande Czaar Peterhuisje is als museum te bezichtigen na een grondige renovatie in de winter van 2013. Het huisje maakt deel uit van het Zaans Museum.

Tsaar Peterhuisje met eerste ombouw van Anna Paulowna.

Beeld: collectie Gemeentearchief Zaanstad via zaans-industrieel-erfgoed.nl

Tsaar Peterhuisje met eerste ombouw van Anna Paulowna.Tsaar Peterhuisje met eerste ombouw van Anna Paulowna.

Publicatiedatum: 01/03/2013