Een (non-) museum: het Scheringa Museum voor Realisme

Het had zo mooi kunnen zijn: een museum vol schilderijen. In plaats daarvan verrijst een enorm, onaf gebouw, dat als een vreemde eend in het kleine dorpje Opmeer staat. In de braakliggende grond kun je het begin ontwaren van de slotgracht die om het Scheringa Museum voor Realisme had moeten komen.

Het Scheringa Museum in Opmeer

Beeld: BOG Auctions

Het Scheringa Museum in OpmeerHet Scheringa Museum in Opmeer

Het museum in de oude huishoudschool

Het museum bestond sinds 1997 en heette toen nog het Frisia Museum. In een voormalige huishoudschool in het dorpje Spanbroek bood het onderdak aan de kunstverzameling van de Dirk Scheringa en zijn vrouw Baukje. Scheringa was de oprichter en bestuursvoorzitter van de DSB Bank en de voorzitter van voetbalclub AZ. De collectie van het museum kwam voort uit de privébezittingen van de Nederlandse zakenman, waarin zich schilderijen uit diverse realistische stromingen bevonden.De ruimte in de huishoudschool was echter beperkt, en in 2004 kregen vier architecten de opdracht om een ruimer, overzichtelijker en natuurlijker gebouw te ontwerpen waarin de kunstwerken goed tot hun recht zouden komen. Zo zou het museum zijn vaste en tijdelijke collecties goed ten toon kunnen stellen. Het nieuwe museum werd gebouwd in het aan Spanbroek grenzende dorp Opmeer. In 2010 zou het klaar zijn voor de komst van Scheringa’s collectie, waaronder onder andere werken van de kunstenaars Carel Willink, Fong Leng en Charley Toorop.

Het oude Scheringa Museum voor Realisme in de oude huishoudschool in Spanbroek

Beeld: Marion Golsteijn, Wikimedia Commons

Het oude Scheringa Museum voor Realisme in de oude huishoudschool in SpanbroekHet oude Scheringa Museum voor Realisme in de oude huishoudschool in Spanbroek

Faillissement

Het nieuwe museum haalde de opening echter niet. In oktober 2009 werd de bouw stil gelegd. Opdrachtgever DSB Stadion BV, een onderdeel van Scheringa’s imperium dat het voormalig DSB Stadion in Alkmaar bezat, kon niet meer aan de betalingsverplichting kon voldoen. Dirk Scheringa’s ondernemingen werden failliet verklaard en een deurwaarder legde beslag op de collectie van het museum. Alle kunstwerken werden in verhuiswagens afgevoerd. In 2012 werd de collectie geveild bij veilinghuis Christie’s in Amsterdam, waarbij ongeveer 195 kunstwerken uit de collectie werden verkocht.

Een rondleiding door het onaffe Scheringa Museum

Beeld: Titia Bouwmeester, Karavaan, creative commons via Flickr

Een rondleiding door het onaffe Scheringa MuseumEen rondleiding door het onaffe Scheringa Museum

Wie wil het hebben?

Alle personeelsleden van het museum werden ontslagen en het gebouw werd niet afgebouwd. Er was niet genoeg geld om het pand te voltooien, de hypotheek te betalen en het museum te exploiteren. Alternatieve herbestemmingsplannen bleken niet haalbaar te zijn, en de sloopwaarde van het pand bedroeg bijna acht ton. In september 2015 werd het nooit afgebouwde museum voor bijna een miljoen euro verkocht via een online veiling aan een onbekende koper.Wat er met het pand gaat gebeuren, is niet bekend. Het moet in ieder geval een maatschappelijke of culturele bestemming krijgen. Voor alsnog is het pand leeg. Op de vloer zijn plekken met vogelpoep en losse kabels uit de muren. Er zijn liftschachten zonder lift, kozijnen zonder raam of deur en koelcellen zonder voedsel. De muren zijn doortrokken van vocht, in de hoeken liggen bladeren en de gangen en zalen zijn leeg. Het museum is er, maar toch ook weer niet.

Bronnen

Publicatiedatum: 02/12/2015