De Nederlandse identiteit

Tot welke ‘wij’ behoor jij? Dat is de vraag die het Meertens Instituut, het instituut dat onderzoek doet naar de Nederlandse taal en cultuur, het Nederlandse publiek stelde tijdens de Maand van de Geschiedenis in 2011. De Maand van de Geschiedenis is een jaarlijks terugkerend landelijk evenement, waarin verschillende thema’s van de Nederlandse cultuur onder de loep worden genomen. In genoemd jaar stond heel oktober in het teken van de Nederlandse identiteit. Wat houdt die identiteit in? Voelen Nederlanders zich verbonden met hun land?

Hollandse klompen.

Hollandse klompen.Hollandse klompen.

Culturele artefacten

Benedict Anderson schrijft in de introductie van zijn boek ‘Imagined Communities’ dat een harde definitie van een ‘natie’ of ‘nationalisme’ nooit is gegeven door wetenschappers. Zoals hij de auteur Hugh Seton-Watson citeert: “Thus I am driven to the conclusion that no ‘scientific definition’ of the nation can be devised; yet the phenomenon had excited and exists.” Verderop geeft Anderson zijn fascinatie aan: zijn standpunt is dat nationaliteit en nationalisme ‘culturele artefacten’ zijn, die je alleen kunt proberen te begrijpen door de geschiedenis van een groep mensen nauwkeurig te bestuderen.

Nederlandse gewesten, ca. 1556.

Nederlandse gewesten, ca. 1556.Nederlandse gewesten, ca. 1556.

Iets uit niets

En Nederland heeft een unieke geschiedenis, waar de Nederlanders trots op kunnen zijn. Een beroemde uitspraak is niet voor niets: ‘God made the earth, but the Dutch made Holland.’ Al vroeg in de Nederlandse geschiedenis werden mensen gedwongen om samen de strijd aan te gaan met het water. Dit begon in de vroege middeleeuwen, toen mensen de veengebieden in West-Nederland gingen bewonen. Het is altijd de kracht van Nederlanders geweest om uit niets, iets te vormen. Het is ons met de paplepel meegegeven dat je hard moet werken om te bereiken wat je wilt in het leven. Jongeren gaan naar school, gaan daarna een vak leren, nemen daarnaast een bijbaantje om geld te verdienen. In Nederland wordt elke cent een paar keer omgedraaid voor hij wordt uitgegeven. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten, waar men over het algemeen meer materialistisch ingesteld is en elke cent zo snel mogelijk wordt uitgegeven aan luxe spullen, als bewijs dat je heus wel wat te besteden hebt. De nuchtere uitspraak: ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’, is niet voor niets typisch Hollands.

David tegen Goliath

Het Nederlandse eenheidsgevoel komt ook omdat we een klein land zijn. Op weinig plekken in de wereld spreekt men Nederlands, dus wij moeten ons met ons bescheiden clubje maar aanpassen aan de rest van de wereld. Het is Nederland tegen de grote boze buitenwereld, David tegen Goliath. Maar zoals David hebben wij ons toch aardig staande weten te houden in de wereld en hebben we op het wereldtoneel zelfs nog aardig wat in te brengen. Af en toe hebben we het nodig om ons één te voelen, om ons sterk en verbonden met elkaar te voelen, omdat dat veilig is. Dat zien we nog steeds terug bij bijvoorbeeld voetbal, waarin Nederland toch aardig bedreven is; zodra ‘onze jongens’ ook maar één internationale wedstrijd moeten spelen, kleuren de straten al oranje en weet iedereen zeker dat we dit jaar wél gaan winnen.

Wij houden van Oranje – André Hazes

Publicatiedatum: 15/10/2011