Vrijheid in Noord-Holland

De provincie Noord-Holland geeft vrijheid door

Bekijk hier de campagnepagina met de verhalen per regio! >

Zeggen, schrijven, geloven wat, gaan en staan waar je maar wil: het lijkt zo vanzelfsprekend. Toch hoeven we niet ver in het verleden te graven om te voelen dat vrijheid helemaal niet zo logisch is. Vaders, moeders, opa’s, oma’s, zonen en dochters gaven er hun leven voor. Ieder jaar gedenken we oorlogsslachtoffers en staan we stil bij het grote geluk om in vrijheid te kunnen leven. In 2017 is de Nationale Viering van de Bevrijding in Noord-Holland. Oneindig Noord-Holland en de provincie Noord-Holland maken de verhalen en plaatsen van betekenis in tijden van oorlog en vrede, vrijheid en onvrijheid zichtbaar en tastbaar.

 

Tankmuur met doorgang nabij Groenendaal bij de intocht van de Canadezen.
Beeld: Willem Jan van Borselen, Noord-Hollands Archief

 

De kracht van het persoonlijke verhaal

Van de executie van een verzetsman in de duinen tot de angst van onderduikers om verraden te worden: oorlogsverhalen raken veel mensen en brengen de essentie van het leven heel dichtbij. Door persoonlijke verhalen te vertellen over oorlog en vrede worden nummers namen en beseffen we hoe het is om in vrijheid te leven. Maar de verhalen staan nooit op zichzelf. Ze worden overschaduwd door wereldgeschiedenis. Daarom moeten we de verhalen over vrijheid en onvrijheid blijven vertellen en delen met nieuwe generaties. Hierom loopt het thema ‘De kracht van het persoonlijke verhaal’ als een rode draad door alle activiteiten rond 4 en 5 mei 2017.

Sporen in het landschap

Oorlogen hebben niet alleen herinneringen nagelaten die in de geheugens van de ooggetuigen gegrift staan. Ze hebben ook het landschap mede bepaald. Of het nu gaat om de militaire fortificaties van de Stelling van Amsterdam of de Atlantikwall, wijken voor vluchtelingen en de wederopbouw of de kraters en lege plekken die bommen hebben achtergelaten.

Ken jij een krachtig persoonlijk verhaal over oorlog , vrijheid of oorlogssporen in het landschap, en wil je dit delen op Oneindig Noord-Holland? Neem contact met ons op via redactie@onh.nl of onze Facebookpagina.

 

Urnbijzetting in het tijdelijke Nationale monument op de Dam, Amsterdam.
Beeld: fotocollectie Anefo

 

Partners

De verhalen over vrijheid en onvrijheid in Noord-Holland vertellen, kan alleen dankzij drie belangrijke opdrachtverstrekkers en partners. De Provincie Noord-Holland is dit jaar het epicentrum van de Nationale Viering van de Bevrijding. Samen met zoveel mogelijk Noord-Hollanders wil de provincie vrijheid en het belang hiervan zichtbaar maken. Ook het Nationaal Comité 4 en 5 Mei is een belangrijke partner. Richting geven aan de zingeving van de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag, en het levend houden van herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog zijn de belangrijkste taken. Een andere rol is weggelegd voor het eerste bevrijdingsfestival van Nederland: Bevrijdingspop Haarlem. Op een speelse manier, met behulp van verschillende creatieve disciplines en het jaarthema brengt Bevrijdingspop de viering van vrijheid onder de aandacht.

 

 

Verhalen

‘Als je de mensen zag smullen, brak je hart’

Drommen magere mensen, strompelend door de polders, op zoek naar iets te eten. In de winter van 1944-1945 wordt het bijna een gangbaar beeld. Een hongersnood is in Nederland al lang niet meer voorgekomen, maar nu is het de dagelijkse realiteit voor vrijwel alle stedelingen.

>

‘Geen knoop van mijn gulp voor de Winterhulp!’

De meeste winters van de Tweede Wereldoorlog waren streng. De winter van 1941-1942 was zelfs de koudste sinds 1789 en te vergelijken met die van 1963. Veel mensen leefden in armoede en daar maakte de Duitse bezetter gebruik van. De Duitsers richtten op 22 oktober 1940 de Winterhulp Nederland op, een kopie van de Winterhilfswerk des Deutschen Wolkes. Ze wilden laten zien dat ze de zwakkere Nederlanders steunden, om zo een wit voetje te halen bij de bevolking.

>

Alles Rembrandt in de Tweede Wereldoorlog

Nederlanders moeten zich een vanzelfsprekend deel voelen van het groot-Germaanse rijk. Om dat te bereiken draaien de Duitse propagandamachines op volle toeren. De Duitsers zoeken naar een nieuw nationaal symbool, iemand die de typisch Germaanse 'volkse kracht' belichaamt.

>

Kamp Almere: woonoord voor Ambonezen

Het gebied rond de Oud-Bussummerweg en de Langerhuizenweg in Huizen is vol natuur en de heide schiet er wortel. Bijna niets op deze plek doet denken aan een opvangkamp met barakken.

>

Kamp Schoorl: de woelige geschiedenis van de Schoorlse Duinen

Een middagje wandelen door de Schoorlse Duinen is natuurlijk nooit weg. Lekker een luchtje scheppen in de zon, omringd door een uitgestrekt natuurgebied. Verschillende wandel- en fietsroutes beginnen bij het bezoekerscentrum. Wat weinig mensen weten is dat dit centrum op een stuk grond staat dat een roerige geschiedenis kent.

>

Het verhuizende monument van Den Helder

We herdenken de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog nog ieder jaar. Vaak doen we dat bij monumenten die kort na de oorlog zijn opgericht, maar in Den Helder hebben ze recent nog een nieuw monument geplaatst. Het monument Rijkswerf 1940-1945 herdenkt de werknemers van de voormalige Rijkswerf Willemsoord die in de oorlog om het leven kwamen.

>

De uitbarsting van naoorlogse volkswoede

Het mag dan vrede zijn in mei 1945, vredig is de situatie zeker niet. Nederland verkeert in totale chaos. Een uitbarsting van volkswoede richt zich op iedereen die maar van collaboratie wordt verdacht. Alle verdachten moeten worden opgepakt, met gezin en al. Als eind juni 1945 het eerste naoorlogse kabinet aantreedt, zijn al meer dan 100.000 mensen geïnterneerd. Ze worden hard aangepakt en de situatie in de 'kampen' waarin ze terecht komen is tergend. Een historicus schrijft later: 'Het lijkt erop alsof de bewakers de methodes van de voormalige bezetters willen evenaren.'

>

De massale klopjacht op oorlogscrimineel Pieter Menten

Het is nog vroeg als een kolonne politiewagens op 15 november 1976 de Vliegweg in Blaricum opdraait. De stoet stopt bij nummer 7. Veel agenten zijn uitgerukt om ondernemer, kunstverzamelaar en multimiljonair Pieter Menten te arresteren.

>

Het einde in zicht: de laatste oorlogsdagen in Loosdrecht

In april 1945 komt het eind van de oorlog steeds dichterbij, maar dat betekent niet dat alle spanning uit de lucht is en de wapens direct worden neergelegd. Jacob Streefkerk uit Loosdrecht beschrijft de oorlogstijd gedetailleerd in zijn dagboek. Lopen kan de invalide Jacob niet, maar luisteren des te beter. Hij verzamelt veel gegevens over wat er in de Tweede Wereldoorlog gebeurt en tekent alles wat hem ter ore komt nauwgezet op.

>