Vrijheid in Noord-Holland

De provincie Noord-Holland geeft vrijheid door

Bekijk hier de campagnepagina met de verhalen per regio! >

Zeggen, schrijven, geloven wat, gaan en staan waar je maar wil: het lijkt zo vanzelfsprekend. Toch hoeven we niet ver in het verleden te graven om te voelen dat vrijheid helemaal niet zo logisch is. Vaders, moeders, opa’s, oma’s, zonen en dochters gaven er hun leven voor. Ieder jaar gedenken we oorlogsslachtoffers en staan we stil bij het grote geluk om in vrijheid te kunnen leven. In 2017 is de Nationale Viering van de Bevrijding in Noord-Holland. Oneindig Noord-Holland en de provincie Noord-Holland maken de verhalen en plaatsen van betekenis in tijden van oorlog en vrede, vrijheid en onvrijheid zichtbaar en tastbaar.

 

Tankmuur met doorgang nabij Groenendaal bij de intocht van de Canadezen.
Beeld: Willem Jan van Borselen, Noord-Hollands Archief

 

De kracht van het persoonlijke verhaal

Van de executie van een verzetsman in de duinen tot de angst van onderduikers om verraden te worden: oorlogsverhalen raken veel mensen en brengen de essentie van het leven heel dichtbij. Door persoonlijke verhalen te vertellen over oorlog en vrede worden nummers namen en beseffen we hoe het is om in vrijheid te leven. Maar de verhalen staan nooit op zichzelf. Ze worden overschaduwd door wereldgeschiedenis. Daarom moeten we de verhalen over vrijheid en onvrijheid blijven vertellen en delen met nieuwe generaties. Hierom loopt het thema ‘De kracht van het persoonlijke verhaal’ als een rode draad door alle activiteiten rond 4 en 5 mei 2017.

Sporen in het landschap

Oorlogen hebben niet alleen herinneringen nagelaten die in de geheugens van de ooggetuigen gegrift staan. Ze hebben ook het landschap mede bepaald. Of het nu gaat om de militaire fortificaties van de Stelling van Amsterdam of de Atlantikwall, wijken voor vluchtelingen en de wederopbouw of de kraters en lege plekken die bommen hebben achtergelaten.

Ken jij een krachtig persoonlijk verhaal over oorlog , vrijheid of oorlogssporen in het landschap, en wil je dit delen op Oneindig Noord-Holland? Neem contact met ons op via redactie@onh.nl of onze Facebookpagina.

 

Urnbijzetting in het tijdelijke Nationale monument op de Dam, Amsterdam.
Beeld: fotocollectie Anefo

 

Partners

De verhalen over vrijheid en onvrijheid in Noord-Holland vertellen, kan alleen dankzij drie belangrijke opdrachtverstrekkers en partners. De Provincie Noord-Holland is dit jaar het epicentrum van de Nationale Viering van de Bevrijding. Samen met zoveel mogelijk Noord-Hollanders wil de provincie vrijheid en het belang hiervan zichtbaar maken. Ook het Nationaal Comité 4 en 5 Mei is een belangrijke partner. Richting geven aan de zingeving van de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag, en het levend houden van herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog zijn de belangrijkste taken. Een andere rol is weggelegd voor het eerste bevrijdingsfestival van Nederland: Bevrijdingspop Haarlem. Op een speelse manier, met behulp van verschillende creatieve disciplines en het jaarthema brengt Bevrijdingspop de viering van vrijheid onder de aandacht.

 

 

Verhalen

‘Ik had mijn eigen Canadees!’

'Ik had mijn eigen Canadees', grapte Netty Pieneman-de Jonge na de herdenkingsdienst. Het was 1974 en ze wandelde met haar dochtertje Evelyn en een groepje kinderen uit de buurt terug naar huis. Nog altijd woonde ze in het huis op de Kloosterstraat 22 in Duivendrecht. Na de bevrijding was nummer 17 bewoond geweest door Canadese soldaten. Thuis haalde Netty een beige envelop tevoorschijn, met daarin een briefkaartfoto van een knappe jongeman in uniform. Achterop is in potlood gekrabbeld: '28/5 1923 – E.G. Glover – Hillsdown – Alberta – Canada'. Dat had hij er zelf op geschreven vertelde ze.

>

15 maart 1945: een zwarte dag voor Enkhuizen

Half maart 1945 was het einde van de oorlog al in zicht. Enkhuizen had het geluk dat Ortskommandant Preusz een betrekkelijk redelijke man was en kwam tot dan toe relatief goed door de oorlog. De stad was wel drie keer gebombardeerd, maar de schade viel mee. Er was 'maar' één dode te betreuren. Toch was de dreiging van een bombardement nooit ver weg. Met zijn belangrijke haven vormde Enkhuizen een strategisch doel voor de geallieerden. Zo bleek ook in deze nadagen van de oorlog.

>

Oorlogsherinneringen uit de Kroon van Holland

'Marten Snoodijk stond bekend als vreselijk anti-Duits. En hij was bepaald niet bang uitgevallen,' herinnert Henk Cornelissen zich. De Wieringer kan zich de oorlog op het voormalige eiland nog scherp voor de geest halen. Marten had een fietsenmakerij in de Smidsteeg in Hippolytushoef, amper dertig meter van de Hoofdstraat vandaan. Daar klonk altijd Radio Oranje. 'Dat was in de oorlog dus levensgevaarlijk. Als de Duitsers het hoorden was je de klos. Maar daar zat hij niet mee. Hij nam dat risico. Bewust.'

>

Oorlogsherinneringen van een kind

Vanaf het najaar van 1944 maakten de geallieerden een snelle opmars. Om hun kant van de linie te kunnen verdedigen hadden de Duitsers steeds meer mensen nodig. Door middel van razzia's verzamelden ze mensen die voor ze moesten vechten en werken.

>

Verzetslieden genadeloos in de val gelokt

'De aap is los.' Iedereen die dinsdag 10 oktober 1944 naar Radio Oranje luistert hoort deze vreemde boodschap. Het is een droppingscode. Die nacht zullen de Britten een nieuwe wapenzending lossen boven het afwerpterrein Lobster in de Wogmeer. Verzetslieden staan daar klaar om de pakketten te verzamelen, maar de dropping blijkt uitgelekt. De nacht mondt uit in een bloedbad: de Slag bij Rustenburg.

>

Engelse vliegers in het Landsmeerderveld

Toen de brandstof op was sprongen de zes bemanningsleden uit hun Engelse tweemotorige Vickers Wellington bommenwerper van het 99e squadron. Ze vlogen boven de Noordzee en dachten vlakbij Engeland te zijn. Geen van de mannen overleefde het. Het vliegtuig stortte zonder bemanning neer in het Landsmeerderveld, maar toch leven de vliegers voort in Landsmeer.

>

Herinneringen aan de oorlog

Hij was bijna tien jaar oud toen de Tweede Wereldoorlog begon. Nicolaas Niele is geboren op 25 augustus 1930 in het dorp De Weere. Dit is zijn verhaal. 'De familie Niele is een familie van zwijgers. Daarom zie ik het als mijn taak om te vertellen over wat mijn ouders in de oorlog hebben gedaan voor joden en onderduikers. Onze familie heeft namelijk nog een andere eigenschap, we kunnen niet tegen onrecht.'

>

Herinneringen aan de Binnenlandse Strijdkrachten

In de herfst van 1944 voegde de regering vanuit Londen verschillende verzetsorganisaties samen tot één militaire organisatie: de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten. De NBS (of BS) stond onder bevel van prins Bernhard. Op 12 september, de eerste dag van de bevrijding van Zuid-Nederland, besloot Klaas Groeneveld om een plaatselijke BS-groep op te richten in het dorp Opperdoes. Dick Huis was er lid en vertelt over zijn belevenissen.

>

De tien van Zijpersluis

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is in Amsterdam de knokploeg Linie-West actief. Het is een verzetsgroep met zo'n vijfhonderd leden en 1500 onderduikers. Vader Dirk en zoon Antonie (Ton) Bons zijn twee van die leden. Op de Händelstraat 1 komen ze eens in de zoveel tijd met onder anderen David Blom, Johannes van Kan, Jacobus Heeren en Dirk Botterwerg bijeen. Een veilige plek is het echter niet, de huisbaas blijkt een actief NSB'er.

>

‘Onbekend maakt onbemind’

In januari 2016 is de kogel door de kerk. De gemeente Haarlemmermeer geeft toestemming voor de bouw van een noodopvangcentrum in Vijfhuizen. Het centrum moet maximaal driehonderd vluchtelingen een tijdelijk onderkomen gaan bieden. De Vijfhuizenaren reageren gereserveerd.

>