Tachtigjarige oorlog

Winter 1573. Onder leiding van Willem van Oranje verzetten de noordelijke provincies van de Lage Landen zich tegen de Spaanse overheersing. In Holland was de strijd heftig, maar daar behaalden de provincies wel enkele belangrijke overwinningen. Op 8 oktober mislukte de belegering van de Spanjaarden op Alkmaar. Alkmaar werd ontzet. Drie dagen later wonnen de watergeuzen de grote slag op de Zuiderzee, waardoor zij heersers van de wateren werden. Helaas was hiermee de oorlog nog lang niet beslist. De Spaanse troepen gaven hun pogingen Holland terug te winnen niet op. In die pogingen kregen Waterland en de Zaanstreek het zwaar te verduren.

Verhalen

Het Statenlogement van Hoorn

Hoorn heeft aan de Tachtigjarige Oorlog een prachtig staaltje van bouwkunst uit de Hollandse Renaissance te danken: het Statenlogement. Dit pand uit 1613 werd gebouwd om onderdak te bieden aan de Gecommiteerde Raden van het Noorderkwartier en Westfriesland. 

>

De Bossuhuizen aan de Slapershaven

In 1573 vond tijdens de Tachtigjarige Oorlog een spannende zeeslag plaats in de haven van Hoorn. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden bevond zich in dat jaar midden in een onafhankelijkheidsstrijd tegen hun wettige heerser, de katholieke koning van Spanje.

>

De Martinuskerk en de zeeslag op het Hoornse Hop

De Martinuskerk in Schellinkhout is de afgelopen eeuwen getuige geweest van bijzondere historische gebeurtenissen, zoals een zeeslag op de Zuiderzee. De kerk, een Provinciaal Monument, wordt momenteel herbestemd door BOEi.

>

Hoe wapengekletter uiteindelijk tot de Gouden Eeuw leidde

450 jaar geleden brak de tachtigjarige oorlog uit. Het Rijksmuseum wijdt er een grote tentoonstelling aan, maar Reno Raaijmakers van Amsterdam City Walks biedt deze zomer al een wandeling door Amsterdam aan over de strijd tegen de Spanjaarden.

>

Grote Geus leidt de Opstand

De Nederlandse edelen stonden in de jaren zestig van de 16e eeuw voor een dilemma. Want moesten ze doen? Trouw blijven aan de eigen politiek van tolerantie tegenover de protestanten? Of trouw blijven aan de Spaanse koning Philips II die met zijn Inquisitie de protestanten vervolgde? Terwijl Willem van Oranje twijfelde, ontpopte een andere edelman zich tot leider van het gewapend verzet: Hendrik van Brederode.

>

Kenau

De uitdrukking 'kenau' werd in de jaren zeventig geleidelijk een geuzennaam voor een sterke en onafhankelijke vrouw, maar menig woordenboek heeft het nog over een 'bazig manwijf', een vrouw die zich onvriendelijk en zogenaamd 'onvrouwelijk' gedraagt. De naam gaat terug tot in de zestiende eeuw, toen de zeer mannelijke vrouw Kenau Simonsdochter Hasselaer, zich heldhaftig inzette tegen Alva's leger tijdens het Beleg van Haarlem.

>

Pinkster Drie, Bokkiesdag

De dinsdag na Pinksteren is in de Zaanstreek en Purmerend traditioneel de dag waarop derde pinksterdag of Pinkster Drie wordt gevierd; ook wel 'Bokkiesdag'. Mensen uit verschillende plaatsen in de provincie trokken sinds oudsher op deze dag naar Purmerend om een bokje (geit) te kopen.

>

Stad omsingeld, Spanjaarden in de modder

Het beleg van Alkmaar begon in augustus 1573 en eindigde met het Alkmaars Ontzet op acht oktober dat jaar. De stad wist toen een einde te maken aan de belegering en was een van de eerste Hollandse steden die koningsgezinde troepen uit Spanje met succes wist te weerstaan.

>

Geuzen op de Paardenmarkt

Toen een groep Leidse studenten eind 2010 opgravingen deed op de Paardenmarkt in het centrum van Alkmaar voorafgaand aan de aanleg van een nieuwe parkeergarage kwamen zij voor een grote verrassing te staan: plots ontdekten zij een massagraf uit de Tachtigjarige Oorlog. Wie lagen hier? Wat was er met deze mensen gebeurd en waarom waren zij hier begraven?

>

Atlas der Neederlanden: de beste kaart voor de hertog van Alva

In 1575 vervaardigde Joost Jansz Beeldsnijder in opdracht van de hertog van Alva een grootschalige kaart van het noordelijke deel van Holland, teneinde dit gewest te kunnen onderwerpen aan het centrale gezag. De kaart moest de Spaanse troepen de weg wijzen in het onherbergzame, waterrijke gebied. Beeldsnijders kaart is de eerste grootschalige gedrukte weergave van noordelijk Holland. Dit document werd en wordt voor menige historisch-topografische studie gebruikt. Het is een overzichtelijke en tamelijk gedetailleerde weergave van de topografie van Holland vóór de grote droogmakingsprojecten en de basis voor menige reconstructie van het landschap van het verleden.

>

De ‘stompe van Ransdorp’: historisch baken in het vlakke Waterland

Vanuit de verre omtrek is de stompe kerktoren het oriëntatiebaken in het vlakke landschap van Laag Holland. De landelijke schoonheid van Ransdorp is niet onopgemerkt gebleven. Al sinds de dagen van Rembrandt bezocht men het dorp en omgeving om zijn schilderachtigheid. De historische waarde van Ransdorp blijkt ook uit het feit dat het dorp al vroeg de status van beschermd dorpsgezicht kreeg toegewezen. Volgens de overlevering bezocht Rembrandt het dorpje overigens niet alleen om zijn schoonheid, maar ook vanwege een liefje dat daarvandaan kwam. 

>

Willem van Oranje en de Zijpe

In augustus 1574 stuurde Willem van Oranje vanuit Rotterdam een brief naar Alkmaar. Hij tekende hem in eigen persoon: GUILL[AUME] DE NASSAU. Het ging om de hernieuwde bedijking van de Zijpe in de Kop van Noord-Holland. De dijken van de Zijpe waren doorgestoken om de Spanjaarden af te weren. Die belegerden in 1573 Alkmaar. Wat schreef onze ‘vader des vaderlands’ precies en waarom?

>