De Beemster

De droogmaking van de Beemster tussen 1608 en 1612 was destijds een spectaculair project. Voor het eerst kwam een groots landschap tot stand dat door mensen volledig naar hun hand was gezet. Het verkavelingspatroon van de Beemster is gebaseerd op de principes van de ideale stad uit de klassieke oudheid en de Renaissance. Dit ideaal bestond uit een raster van vierkanten dat een harmonieuze en symmetrische omgeving opleverde.

Verantwoordelijk voor de droogmaking van het Beemstermeer was een collectief van voornamelijk Amsterdamse kooplieden en regenten. In samenspraak met landmeters en waterbouwkundigen ontwierpen zij een landschap waarbij nut, duurzaamheid en schoonheid samengingen. Naar de toenmalige maatstaven had de mens met de Beemster een perfect landschap geschapen.

Wie een bezoek brengt aan Droogmakerij de Beemster beleeft het originele zeventiende-eeuwse cultuurlandschap. Het oorspronkelijke verkavelingspatroon is na vier eeuwen nog altijd intact. Vanwege de uitzonderlijke gaafheid staat dit schoolvoorbeeld van de Hollandse landwinning sinds 1999 op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Verhalen

Marktplein Middenbeemster

In 1612 werd Middenbeemster gesticht als het hoofddorp van de nieuwe droogmakerij. Aan het centraal gesitueerde veemarktterrein, nu het Marktplein, bouwde men de imposante "Keyserkerk". De kerk dankt zijn bijnaam aan de bouwheer, Hendrick de Keyser die ook de Westerkerk in Amsterdam ontwierp. De in 1623 voltooide zaalkerk is één van de vroegste voorbeelden in Nederland van protestantse kerkbouw volgens traditioneel lengtepatroon. Door de bewaard gebleven strakke zeventiende-eeuwse opzet heeft het plein de status van rijksbeschermd dorpsgezicht gekregen. Rondom het Marktplein zijn diverse horecazaken gevestigd om even uit te blazen na uw fietstocht.

>

Kruising Nekkerweg

Een deel van de Beemster kon in tijde van oorlog onder water worden gezet, als onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Deze bijzondere verdedigingslinie van 42 forten en een grote hoeveelheid aan dijken en sluizen werd tussen 1880 en 1920 aangelegd. Hiermee kon een ondoordringbare kring van laag water (inundaties) rondom de hoofdstad worden opgeworpen. Om te voorkomen dat het dorpje Zuidoostbeem­ster bij een inundatie onder water kwam te staan, werd zowel de Nekkerweg als de Volgerweg opgehoogd. Hier vlakbij ligt een inlaatsluis in de Zuiddijk van de Beemsterringvaart. Na verwijdering van de schotbalken uit de sluis kon het water de Beemsterpolder instromen.

>

Soldaten in de Beemster

Vier dagen na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, op 1 augustus 1914, kondigde de Nederlandse regering de mobilisatie af. Binnen een paar dagen werden 200.000 man onder de wapenen gebracht. De Stelling van Amsterdam kreeg een bezetting van zo'n 10.000 man. De soldaten die de forten gingen bemannen, werden voor een groot deel ingekwartierd bij particulieren.

>

Van en naar de Beemster

Buitenlandse reizigers die in de zeventiende en achttiende eeuw de Republiek bezochten roemden bijna unaniem de fantastische verbindingsmogelijkheden die de trekschuit bood. De Beemsterringvaart hoorde bij het traject van de belangrijke vijfstedentrekvaart, de "A7 van de Gouden Eeuw". De meeste Beemsterlingen kwamen echter pas uit hun isolement toen vanaf 1895 de stoomtram ging rijden.

>

De verdwenen buitenplaatsen van de Beemster

De Amsterdamse kooplieden beschouwden grondbezit in de Beemster als meer dan alleen een goede investering. Zij zagen de nieuwe droogmakerij ook als een rustoord voor in de zomermaanden. Op begaanbare afstand van de stad bouwden een reeks grotere en kleinere buitenplaatsen.

>

Beemster: Land van kaas

Kaas is een van de belangrijkste producten van de Beemster. De traditie van het kaasmaken gaat terug tot de droogmaking. Al halverwege de 'gouden' zeventiende eeuw produceerden de boeren in de polder thuis op de boerderij tienduizenden kilo's kaas per jaar. Met de komst van nieuwe productiemethoden en fabriekskaas is het ambacht van kaasmaken steeds meer een wetenschap geworden. De Beemster landbouwpionier Wouter Sluis gaf daar aan het eind van de 19de eeuw de aanzet voor.

>

Land van vee

Het boerenbedrijf in de nieuwe droogmakerij de Beemster was een groot succes. Dit kwam door de sterk toenemende vraag naar landbouwproducten in de eerste helft van de zeventiende eeuw. Door de snelle groei van de steden, met name van Amsterdam, en de succesvolle internationale handel liep de export van zuivelproducten en vlees voortvarend. De kaas uit de Beemster werd naar heel Europa verscheept. De VOC was de grootste afnemer van gepekeld vlees.

>

De Inrichting van de Beemster: Hollands polderparadijs

De bestuurders van de Beemster dachten heel zorgvuldig na over de ruimtelijke ordening van de droogmaking. In samenspraak met enkele landmeters ontwierpen zij een 'masterplan'. Weinig werd aan het toeval overgelaten.

>