Enkhuizen

De Zuiderzeemeermin van Sprookjeswonderland Vuurtoren de Ven: verlichting van de Zuiderzee VOC-Pakhuis Het Peperhuis In afwachting van straf: de Stadsgevangenis van Enkhuizen Hollands classicisme in Enkhuizen Onder de Wester: Enkhuizer monument gered De Koepoort: visitekaartje van Enkhuizen Het Kleine Weeshuis te Enkhuizen 150 jaar dineren in Die Port van Cleve De Westerkerk: historisch hart van Enkhuizen De Enkhuizer Waag: geloof, hoop en liefde Bibliotheek De Librije in de Westerkerk De Drommedaris waakt over Enkhuizen Het mysterieuze pand aan de Enkhuizer Dijk De Boerenboom: waterpoort van Enkhuizen De Bocht van Enkhuizen Brouwerij De Werf: industrie in een modern jasje

Herken de vis

Visserij in de Zuiderzee is voor de bewoners van het Zuiderzeegebied een bronvan inkomsten. Dag in dag uit gaan zij de zee op om vis te vangen. In 1932 sluit de Afsluitdijk de Noordzee af van de Zuiderzee. Na de aanleg van de dijk wordt het nog zoute water van het IJsselmeer in ongeveer vijf jaar eerst brak en daarna zoet. Voor de vissers is dit ongunstig. Zij moeten ander werk zoeken of gaan vissen op vissoorten die kunnen overleven in zoet water, zoals paling. nDe Urkers vissen behalve op de Zuiderzee al sinds de achttiende eeuw op de Noordzee. Hun vloot bestaat veelal uit grote schepen. Na de aanleg van de Afsluitdijk is het voor hen logisch dat zij op de Noordzee blijven vissen. De Urkers mogen met hun grote vissersschepen bovendien niet meer in het IJsselmeer vissen om de visstand te beschermen. Andere vissers met kleinere schepen blijven wel vissen in het IJsselmeer. Nu liggen Urker vissers in havens als Harlingen of Delfzijl. De vangst wordt daar aan wal gebracht en vervoerd naar Urk. Daar wordt de vis verhandeld op de Visveiling Urk, de grootste visafslag van Europa.

>

Help de visser

NettenboetenVisnetten worden tegenwoordig machinaal gebreid. Vroeger gebeurde het met de hand. Oudere vissermannen die niet meer de zee op gingen, bekwaamden zich hierin. Het repareren van de netten heet boeten. Maas voor maas bekijken de nettenboeters de netten en dichten de gaten.nBreeuwenHouten schepen zijn niet vanzelf waterdicht. Tussen de planken wordt een natuurlijke vezel gestopt, zoals hennep of katoen. Om te voorkomen dat de vezels kapot gaan, gebeurt dit met een breeuwijzer, een zeer botte beitel. Vervolgens worden de naden met pek of teer dichtgesmeerd. Pas dan is het schip echt waterdicht. Breeuwen is precisiewerk en het is belangrijk dat het goed gebeurt. De veiligheid van de vissers hangt er immers van af.

>

Geloof jij het?

In elk dorp aan de Zuiderzee stond een leugenbank, een al dan niet overdekte bank aan de haven. Soms stond er geen bank, maar was het een plek waar mannensamenkwamen. De vissers wisselden nieuwtjes uit en vertelden elkaar sterke verhalen. Vissers vertellen nog steeds sterke verhalen.nWat denk je? Is het WAAR of NIET WAAR?

>

Esther Polak en Ivar van Bekkum

Op zee laat beweging geen blijvende sporen achter. Als een schip passeert, is het zeelandschap na korte tijd weer zoals het was. Die beweging kan tegenwoordig wél digitaal worden vastgelegd, bijvoorbeeld met GPS.nHet werk Seascape is een 21e-eeuwse panoramafoto van de oceaan, een kunstwerk dat de zee laat zien op basis van deze GPS-routes. Dit werk toont deroutes van vissersschepen, in het bijzonder van de Urker kotter Kornelis-Jan van Klaas-Jelle Koffeman.n nHet kunstenaarsduo maakte gebruik van GPS-data en tekende vervolgens de routes met licht. Polak en Van Bekkum gebruikten hiervoor ‘ouderwetse’analoge fotografie. Verschillende vissoorten, verschillend weer,verschillende golven en verschillende karakters zorgen voor verschillende sporen.nMet hartelijke dank aan PAIR en Badgast en de kapiteins van de SCH45, > FD281, SCH10, FR249, TH10, GO4 en de P224 (schol-, schar-, tong-, bot- engarnalenvissers) voor hun medewerking.

>

Hoe zuinig met water ben jij?

Een gemiddeld Nederlands gezin gebruikt per dag ongeveer 480 liter water. Het is vanzelfsprekend dat er altijd water uit de kraan komt. Waterleidingbedrijven zuiveren het water zo goed dat het drinkbaar is. Met dit kostbare drinkwater doen gezinnen hun wasjes en spoelen zij hun wc door.

>

STUDIO JOB – The gospel

Het Zuiderzeemuseum legt verbanden tussen heden en verleden, tussen kunst en vormgeving, tussen vakmanschap en abstractie. In The Gospel combineert Studio Job al deze facetten. De installatie bestaat uit twee grote glas-in-loodramen en een in ijzer gegoten, geroest servies van het Laatste Avondmaal. De Engelse term ‘gospel’ verwijst enerzijds naar de vier evangelies en anderzijds naar Amerikaanse kerkelijke liederen. In The Gospel legt Studio Job in beeld uit hoe Bijbelse taferelen zich kunnen verhouden tot het nu. In het grote raam is Christus aan het kruis te zien, met verwijzingen naar techniek en wetenschap. In het ronde raam, The Birth genoemd, zien we Maria met kind.

>

KIKI VAN EIJK – Soft Series

Kiki van Eijk (1978) maakt eigentijdse producten met ambachtelijke technieken.Haar geraffineerde materiaalgebruik maakt haar werk bijzonder. De hier getoonde objecten zijn eerst genaaid van textiel en vervolgens afgegoten in keramiek. Daardoor zijn alle eigenschappen van het textiel behouden gebleven.De objecten hebben een ‘zacht’ uiterlijk. Van Eijks inspiratiebronnen zijn vaak oude handgemaakte spullen die ze op rommelmarkten tegenkomt. Mensen houden van spullen die emotie uitstralen. “Ik vind het belangrijker dat mijn ontwerpen iets met je doen dan dat ze echt bruikbaar zijn. Liever maak ik heel mooie, eigenlijk alledaagse spullen waarop mensen op slag verliefd worden, omdat ze net even anders zijn.”

>

Enkhuizen, de versterking en de aanval

Onder de Breestraat in Enkhuizen ligt de middeleeuwse handelsterp die het stadje ooit was. Bij archeologisch onderzoek werden in de terp metersdikke ophogingen en woonlagen gevonden uit de twaalfde en dertiende eeuw. De middeleeuwse oevernederzetting had een lengte van ongeveer 600 meter. Enkhuizen richtte zich in die tijd op de handel met Hamburg. Het was dus al vroeg een echte ‘havenstad’; toch kreeg het stadje pas halverwege de veertiende eeuw stadsrechten.

>

Het buitendijkse land bij Enkhuizen

Het buitendijkse land ten noorden van Enkhuizen heeft vroeger gereikt van de Venhoek, de plaats waar nu vuurtoren De Ven staat, tot de stad Enkhuizen. Dit land was de polder Immerhorn. De eerste vermelding hiervan dateert van 1322, wanneer graaf Willem van Henegouwen toestemming geeft dit land te bedijken.

In de loop van de tijd is hier veel land in zee verdwenen, hoewel de overheid al het mogelijke heeft gedaan om het land te behouden. Zo hebben vooral de Gecommitteerde Raden van het Noorderkwartier zich daar in de zeventiende eeuw veel moeite voor gedaan. Tegenwoordig is er nog maar een fractie over van wat er daar ooit aan buitendijks land geweest is.

>

De Westfriese Omringdijk in Enkhuizen

De dijk komt de stad binnen bij de Flevolaan. Vervolgens gaat het tracé dwars over de dijk via het Dijkstraatje, de Breedstraat, de Vissersdijk, het Sybrandtsplein en de Noorderdijkweg op de Noorderdijk van Drechterland terecht. Bij de vuurtoren de Ven buigt de dijk naar het westen.

>

Vuurtoren De Ven: een merkwaardig bouwsel

‘Een ruig bouwsel, dat niet fraai mag heten, maar dat ook nooit enige pretentie in die richting heeft gehad’.  Zo typeerde in 1963 een lokale courant de witgepleisterde vierkante vuurtoren De Ven. De toren was er slechts om nuttig te zijn voor de scheepvaart, maar onbedoeld is dat ruige bouwsel een zeer passend element in het vlakke West-Friese landschap.

>

Rita and the Golden Five

In april 1965 werd de naam waaronder de band speelde veranderd van het hopeloos ouderwets klinkende Varia Melodisten ( zie daar ) in het meer hippe Rita & the Golden Five. De band zat op dat moment net een jaar onder contract bij organisatiebureau Ben Essing en de populariteit was nog steeds groeiende. De bezetting op dat moment was Rita de vries (zang) Herman Atsma ( accordeon) Joost Schipper ( gitaar en trombone), Wim Heeres (trompet) en Jan Jeltes (drums ). Door het contract met Essing was vier dagen per week optreden geen uitzondering en de meeste leden werden dan ook ‘beroeps’. Vaak werden ook bekende artiesten begeleid of werden er een complete tour gemaakt bijvoorbeeld met het Trio Hellenique. 

>